كبوترخانه ها اعجاز معماري ايراني !!


كبوترخانه ها اعجاز معماري ايراني !!



كبوترخانه ها اعجاز معماري ايراني !!
معماري داخلي كبوترخانه ها استثنايي است؛ عظمت اين بناها هم به سبب سترگي و شكوه و هم به سبب تنوع در فرم اعجاب برانگيز است و اين بناها مانند ساير آثار معماري ايراني هم از عملكرد وافر و هم از فرم زيبايي پيروي كرده است

حبيب الله متحدين، كارشناس ارشد معماري

معمار ايراني به دليل نگاه عالمانه به اقليم و علم زيست شناسي، عجايبي حيرت برانگيز و ماندگار را در اين سياره خاكي تحت عنوان كبوترخانه هاي ايراني ایجاد كرده و چه زيبا، اين هماهنگي برجهاي به رنگ خاك با سياره خاكي در وحدت از روزگاران پيش به يادگار مانده است، كه حقيقتاً سزاوار است به آنها برتر از عجايب هفتگانه عالم نگاه كرد.
متأسفانه كبوتر خانه هاي ايراني، مانند بسياري از مظاهر هنري ايران ناشناخته مانده است و اين در حالي است كه اين برجهاي زيباي كبوتران، به عنوان زيرساخت تأسيسات كشاورزي، تمامي سراي ايران را از كناره هاي شرقي درياچه اروميه گرفته تا كويريزد و ميبد و برخي روستاهاي نطنز و كاشان و نيز از جنوب خراسان و طبس گرفته تا گوشه و كنار شهرها و آبادي هاي اين سرزمين (كبوترخانه ) حضوري پيوسته داشته است. تنها در حوالي اصفهان بيش از سه هزار برج زيباي كبوتر وجود داشته است؛ طراحي و عملكرد كبوترخانه ها، بسيار جالب و عالمانه بوده، به گونه اي كه در جذب كبوتران و ایجاد زيستگاهي امن براي كبوتر، حيرت برانگيز بوده است.


كبوترخانه ها مانند دژنظامي در برابر همه دشمنان كبوتر كه كم هم نيستند، مقاوم و نفوذ ناپذير بوده است. ساختار معماري كبوترخانه به گونه اي بوده كه نه تنها در برابر پرندگان شكارچي مانند قوش، جغد و كلاغ فكر و انديشه گرديده، بلكه هرگز پرندگان مهاجم را نيز درون برجها راهي نبوده است؛ چرا كه نحوه ساخت اين كبوترخانه به گونه اي بوده كه امنيت همراه با آرامش و آسايش كبوتران را تأمين مي كرده است. دقت در اجراي اين برجهاي كبوتر، به حدي بوده است كه درصد اشتباه ورود پرندگان مزاحم را به صفر مي رسانيده، چرا كه اگر حتي يك مورد پرنده يا حيوان مهاجمي به درون اين كبوترخانه راه مي يافت، هرگز هيچ كبوتري احساس امنيت نمي نمود و كبوترخانه خالي از حضور كبوتران مي شد.
فضاي داخلي كبوترخانه آن چنان امن و مفرح بود كه گاهي محل تجمع حدود ۲۵ هزار كبوتر مي شد. آشيانه ها آن چنان زيبا و منظم با مدول هاي يك شكل و از مصالح كاهگل ساخته شده بود كه در تابستان بسيار خنك و به گونه اي بوده است كه باد در فضاي آن جاري (بادگير) بوده و برعكس در زمستان گرم و از وزش بادهاي سرد محلي در امان بوده است. همه اين تمهيدات منجر به ایجاد اين شاهكارهاي معماري يعني كبوترخانه هاي ايراني شده است.
قطر سوراخهاي ورودي كبوتران به داخل برجها به اندازه اي ساخته شده است كه تنها كبوتران مي توانستند وارد آن شوند و پرندگان مهاجم قادر به ورود به داخل آن نبودند. جالب توجه اين كه براي دقت يك اندازه بودن قطر سوراخهاي كبوتر بويژه در كبوترخانه هاي سبك گلپايگان و خمين از تنوشه (لوله هاي سفالي) استفاده مي شده تا سوراخها يكسان اجرا شود؛ نه بزرگتر بود كه پرندگان مهاجم وارد شوند و نه كوچكتر كه كبوتران بزرگتر نتوانند وارد كبوترخانه ها شوند.
ديگر از تجهيزات دفاعي كبوترخانه هاي ايراني تمهيداتي بوده كه در مقابل ورود گربه و روباه و تا حدي آدميزاد و نيز مار و موش اعمال مي شده است. موش گرچه مستقيماً دشمن كبوتر نبوده، اما با كانال سازي در زير پي ها، برجها را خالي و سوراخ مي كرده و راهي را براي ورود ساير حيوانات شكارچي واز زيرزمين براي نفوذ مارها فراهم مي ساخته است.

دفع دشمن در كبوترخانه ها
ديگر از تمهيداتي كه ايرانيان در دفع دشمنان كبوتر و جذب كبوتران در كبوترخانه ها انديشيده بودند عبارت بود از استفاده از بوي برخي از جانوران مانند گرگ و كفتار و بوي برخي از گياهان مانند كندر و سراب براي محافظت كبوتران .در برخي از كبوترخانه هاي ايران از جمله روستاهاي گلپايگان و خمين، سر گرگ و كفتار را در كبوترخانه مي گذاشتند كه هنوز هم تا اين اواخر سركفتاري در كبوترخانه رباط ابوالقاسم گلپايگان مشاهده مي شد.
معماري زيباي كبوترخانه هاي ايراني، همراه با عملكرد اقتصادي آن يعني كارخانه ساخت مرغوب ترين كود شناخته شده در جهان بر كسي پوشيده نيست. از علوم ديگر در ساخت برجهاي كبوتر همچون استفاده از دانش فيزيك با توجه به اصل تشديد ( رزنانس) به منظور توجه و پرواز همزمان دسته جمعي حدود ۱۴ هزار تا ۲۵ هزار كبوتر در اثر برخاستن ناگهاني كه ارتعاشات بسيار قوي را به دنبال دارد، عالمانه بهره برده شده است. هندسه و رياضيات به خاطر به حداكثر رساندن سطح در حجمي ثابت و بهره گيري از اصول زيباشناختي آن چشم گير است. دانش جانورشناسي و روانشناسي جانوري از ديگر علومي است كه در ايجاد تجهيزات دفاعي كبوترخانه ونيز تمهيدات مكانيكي، بيولوژيكي و شيميايي براي مبارزه با دشمنان كبوتر اعمال مي شده. همچنين از علوم آب و هواشناسي، گياه شناسي و ساير علوم بهره برده شده است.


كبوترخانه ها اعجاز معماري ايراني !!



***ماه عســـــل کجا برویـــم ؟***

1:

معماري داخلي كبوترخانه ها
معماري داخلي كبوترخانه ها هستثنايي هست؛ عظمت اين بناها هم به دليل سترگي و شكوه و هم به دليل تنوع در فرم اعجاب برانگيز هست و اين بناها مانند ساير آثار معماري ايراني هم از عملكرد وافر و هم از فرم زيبايي پيرايشان كرده هست
.
طراحي و انتخاب سايت هاي دايره اي براي ساخت كبوترخانه با فضاهاي تو درتو در مقاومت بالاي اون نقش داشته هست.


پنج روایت از ...
نقل شده هست كه مارها قادر به بالا رفتن از سطوح منحني مانند هستوانه نيستند، سياح بزرگ فرانسايشان در قسمتي از سفرنامه خود مي نايشانسد:«كبوترخانه هاي عظيم ايران شش بار بزرگتر از بزرگترين پرورشگاههاي ماست .اين برجها را از آجر بنا مي كنند و رايشانش را گچ و آهك مي كشند و در تمام سطوح داخلي ديواره برج از بالا به پايين سوراخهايي تعبيه شده تا كبوتران در اونها آشيانه كنند

توجه به ابعاد طرح توسعه افقي و عمودي و ساخت كبوترخانه هاي پلكاني و طبقه طبقه بودن بنا، راحتي بازسازي و مرمت را به دنبال داشته هست.


احمد ظاهر یک نشانه شایسته و متبارز از معرفت افغانستان در بیرون مرز ها
در مناطق گرم و خشك كه حضور آب جاري امكان پذير نبوده، با احداث چاه و ايجاد جايگاههاي «آبشخور» امكان هستفاده كبوتران از آب را فراهم مي ساختند
.

كبوترخانه ها اعجاز معماري ايراني !! كبوترخانه ها اعجاز معماري ايراني !!
كبوترخانه ها و سياحان خارجي
كبوترخانه ايراني مورد توجه بسياري از سياحان و گردشگران خارجي بوده كه به اختصار اشارتي در اين زمينه خواهد شد.


پیش از سفرهای هوایی از خوردن این غذاها پرهیز کنید ....!
اين بطوطه مراكشي ظاهراً اولين سفرنامه نايشانسي بوده كه درباره كبوترخانه ايراني سخن فرموده هست: او در سفر طولاني خود در حدود ۵ قرن قبل
(۴۷۷ سال پيش) مي گايشاند :اين كبوترخانه ها را بين راه قريه فيلان و اصفهان ديده هست: «فيلان قريه بزرگي هست كه بر رايشان رودخانه عظيمي ساخته شده و در كنار اون مسجد زييايي وجود دارد.


شما نظر بدهید/ مزایا و معایب حضور پناهندگان افغان در ایران چیست؟
اون روز تير از وسط باغها و آبها و روستاهاي زيبا كه برجهاي كبوتر زيادي داشت به مسير خود ادامه داديم و پسين روز به اصفهان رسيديم


حدود دو قرن بعد (شاردن فرانسايشان) با دقت فراواني به موضوع كبوترخانه هاي ايراني مي پردازد.

او يك جلد از ده جلد سياحتنامه خود را به اصفهان پايتخت اون روز ايران اختصاص داده هست و همان طور كه خود فرموده اصفهان را بهتر از پاريس مي شناخته هست.


چگونه در سفر هتل مناسب انتخاب کنیم؟
اودرباره كبوتر خانه هاي ايران مي نايشانسد « من عقيده دارم كه ايران مملكتي هست كه بهترين كبوترخانه هاي جهان در اونجا ساخته مي شود.


طوري با جهانگردان رفتار كنيم كه مطمئن شويم آنها باز مي‌گردند
همه اينها براي به دست آوردن كود ساخته شده هست و نه براي پرورش و تغذيه كبوتران.»او مي نايشانسد: «ايرانيان، فضله اين پرنده را «چلغور» مي نامند كه به معني محرك و مقايشان هست كه ميوه هاي پررنگ و بو و خوشمزه ايران و اصفهان مديون اين كبوترخانه هاست

توماس هربرت درباره اصفهان و كبوترخانه هاي اون مي نايشانسد : « اگر چه خانه هاي ايرانيان نظيف بود، ولي به هيچ وجه قابل قياس با خانه كبوترانشان (برجهاي كبوتر) كه ظاهري عجيب دارند، نبود» «اوژن فلاندن» مي نايشانسد: «مابين جلفا و خرابه ها، چندين برج كبوتر يافت مي شود.


کامنت های آمریکایی ها رو عکس هایی از ایران
اين برجها انسان را به خود جلب مي كند...

خيلي بزرگ، محكم و قشنگند

كبوترخانه ها و اقتصاد

اهميت كبوترخانه در اقتصاد ايران چنان بوده هست كه غازان خان مغول در كنار ساير اقداماتي كه براي احياي كشاورزي ايران انجام داد، فرمانهايي براي حفظ و بازسازي و نگهداري كبوتران و كبوترخانه ها صادر كرد و بي انصافي هست كه از اين همه دانش و تحصيل اين آثار بي بهره باشيم و هيچ كاري در خور عظمت اونها انجام ندهيم و هر روز شاهد فروريختن اين مواريث فرهنگي و هنري باشيم.

متأسفانه عملكرد پرسود اين بناهاي باارزش كه در كار كشاورزي بنيادي حياتي دارد، بر جامعه ما پنهان مانده هست.

اين بناهاي شفرمود آور، كارخانه ساخت مرغوبترين كود شناخته شده جهان هستند.

جهانيان ايرانيان را حساس ترين انسانهاي جهان معاصر در حفظ و حراست از آثار باستاني خايشانش مي دانند، لذا بر ماست كه چون گذشته در حفظ مواريث فرهنگي از جمله انديشه دل سوزانه براي باوقتده اين برجهاي دل انگيز كبوتران كه هر كدام يك جاذبه توريستي هست، با يكدلي وهمكاري ساوقت ميراث فرهنگي كشور، ساوقت ايرانگردي و جهانگردي، ساوقت حفظ محيط زيست، وزارت جهاد كشاورزي، دانشكده هاي باستان شناسي و معماري و ساير ساوقتهاي مرتبط، همگي در حفظ اين آثار اعجاز برانگيز معماري كه زيرساخت ارتقاء صنعت كشاورزي اين مرز و بوم هست، همت كنيم و بدانيم كه
:
از «راه رفتن» بهتر از بيراه رفتن هست، هر چند كه راه دور باشد.


79 out of 100 based on 24 user ratings 699 reviews

@