جایگاه حقوقی زن در نهج‌البلاغه1


جایگاه حقوقی زن در نهج‌البلاغه1



جایگاه حقوقی زن در نهج‌البلاغه1
جایگاه حقوقی زن در نهج‌البلاغه1

یکی از منابعی که از دیر باز در مباحث انتقادی درباره «جایگاه و منزلت زن در نگرش دینی» مورد استفاده برنامه گرفته است کلام امیرالمۆمنین علیه‌السلام در نهج‌البلاغه می‌باشد.


دسته‌ای با تمسک به ظاهر کلام حضرت کمال پذیری زن و وجود ارزش‌های والای انسانی او را انکار کرده و آن را موجودی دون و بی پایه انگاشته‌اند و دسته دیگر با تأکید بر منزلت و مقام کرامت والای زن، کلام حضرت را منافی با منزلت و جایگاه حقیقی وی پنداشته‌اند.

اما یک بررسی اجمالی در سیره حضرت ثابت می‌کند که آن حضرت با اینكه سنت جاهلیت به شخصیت و مقام زن احترام بسیار می‌گذاشته است. او نه تنها در خانه شریک زندگی همسر خود بوده است، بلکه مردان را نیز به پاسداری از حرمت و حقوق زنان توصیه کرده و کوشش‌های ایشان را در اداره خانه و تربیت فرزندان ارج نهاده است. در بیان کرامت و منزلت زن، همین بس که او را مظهر جمال و عطوفت الهی معرفی نموده و می‌فرماید:

«اَلمِرأةُ ریحانةٌ و لیست بقهرمانَةٍ»

«زن گل خوشبوی زندگی است و نباید کارهای دشوار را بر او تحمیل کرد».

در کلامی دیگر از زن به عنوان امانت الهی (2) یاد شده است که همچون امانت‌های دیگر خداوند ارزشمند و قابل احترام می‌باشد و باید آن چنانکه شایسته امانت گذار است، از او محافظت و نگهداری شود.

امام علی علیه‌السلام پیش از هر مکتب مادی طرفدار زن، مدارا با زنان را تحت هر شرایطی حتی در صورت بدرفتاری و اهانت لازم و ضروری دانسته و خشونت و تعرض به او را محکوم نموده است.



متلک‌گویی و آزار زنان با نگاه‌های بی واهمه/ غیرت کجاست؟

1:

«فَداروهنَّ علی کل حالٍ» (3)

در بررسی‌های روان شناختی و تحلیل‌های رفتار اجتماعی زن، تأثیر تربیتی چنین شیوه‌ای را اثبات نموده هست.


زنان ایرانی امید دارند که چندسال زندگی کنند
نقشی که زن در تربیت و پرورش نسل بشری ایفا می‌کند، جایگاه ممتاز و منحصر به فرد او را در نظام خلقت مشخص می‌سازد.


قراون برای بیان نقش زن در سعادت و تربیت فرزندان، همسران حضرت نوح و لوط را مثال می‌زند که چه بسا به سبب عدم صلاحیت اونان، فرزندانشان به کفر کشیده شدند.


زن ایرانی هدف تیرهای زهرآگین ماهواره‌
(4)

امام علی علیه‌السلام پیش از هر مکتب مادی طرفدار زن، مدارا با زنان را تحت هر شرایطی حتی در صورت بدرفتاری و اهانت لازم و ضروری دانسته و خشونت و تعرض به او را محکوم نموده هست.

حضرت علی علیه‌السلام به جهت آگاهی و فراخوان همین جایگاه ممتاز هست که حتی وجود پدری همچون خود، با اون همه رشادت‌ها که تاریخ از او سراغ دارد (فاتح خیبر، قاتل عمروبن عبدود و...) را برای داشتن فرزندی دلیر و نیرومند کافی نمی‌داند.


مسابقه ملکه زیبایی ایران در کانادا
از این رو عدم دلاوری محمد حنفیه را به مادر او نسبت داده و برای داشتن فرزندی شجاع و مبارز، از عقیل می‌خواهد که همسری شایسته برای او برگزیند.


پدرشکاک زندگی ۲ دخترش را گرفت


برگزاری اولین مسابقه ملکه زیبایی ایرانی پس از انقلاب در تورنتو

2:

حضرت به احیای حقوق زن (سیاسی، اقتصادی - فرهنگی و تربیتی – اجتماعی و...) توجه خاصی مبذول می‌فرمود.


تصاویر/ با حجاب , با وقار نیستند؟!
افزون براونکه مردان را به رعایت حقوق زنان توصیه و در بعضی موارد مجبور کرده هست، در جهت بالا بردن سطح آگاهی و شناخت زنان از حقوق خویش نیز تلاش كرده، تا اونجا که معاویه را نیز به ابرنامه و اعتراف واداشته هست.


در بررسی خطبه‌ها، ضمن مردود شمردن تمام تحلیل‌هایی که عایشه را تنها مصداق اون و یا سند خطبه را مورد خدشه برنامه داده‌اند، توجه به چند نکته ضروری هست:

الف- هیچ کدام از تفاوت‌های موجود بین زن و مرد جنبه ارزشی ندارد.
ب- بسیاری از گزاره‌های نهج‌البلاغه قضایای خارجی هست نه قضایای حقیقی.
ج- تبیین خطیب باید با تکیه به قراون و سیره عملی حضرت و ادله مذکور در متن روایت انجام گیرد.


سعید

3:

در ذیل این بررسی، مباحثی از قبیل ادراکات زن، ارث زن، شر بودن او، وجوب اجتناب از او و...

مطرح گردیده هست.

به عنوان نمونه در بحث ادراکات، ابتدا به اثبات تساوی وجود عقل در زن و مرد پرداخته و سپس قوی بودن احساسات و عواطف در زن، که لازمه مسئولیت سنگین او و تعیین نماينده جایگاه ممتاز او در جهان هستی هست، مانعی برای رشد فعالیت عقلی او ذکر شده هست.

دلیلی هم که در روایت بر نقص عقل ذکر شده عدم پذیرش شهادت زنان هست که قابل تطبیق براین تحلیل هست؛ زیرا از دیدگاه روانشناسی دو عامل مهم در فراموشی حافظه، احساسات و هیجانات و شرم و حیا و عفت می‌باشد.

هر قدر شخص بیشتر تحت تأثیر احساسات و هیجانات برنامه گیرد یا مأخوذ به حیا و شرم گردد به همان نسبت، حوادث و وقایع به خاطر سپرده را زودتر فراموش می‌نماید.

لکن قوی بودن عاطفه و احساسات در زن نه تنها نقص او نیست بلکه نقش عاطفه در تجلی و ظهور انسانیت برتر از عقل نظری هست و تعبیر لطیف و ظریف قراون از لوازم ادراک غیر حسی به فۆاد-به جای عقل-نیز مۆید مطلب هست.

4:

نویسنده: دکتر زهره برقعی
پی نوشت‌ها‌:

1ـ نهج‌البلاغه، نامه 31

2ـ مستدرک، ج 2/ص.551
3ـ وسایل، ج 8/ص 130-بحار، ج 103/ص 22323
4ـ تحریم، آیه 10
منبع: سالنامه النهج شماره 10 - 9

باشگاه كاربران تبیان - ارسالی از: zakeezare


56 out of 100 based on 61 user ratings 286 reviews

@