گایا، کاوشگر یک میلیارد ستاره به فضا پرتاب شد


گایا، کاوشگر یک میلیارد ستاره به فضا پرتاب شد



گایا، کاوشگر یک میلیارد ستاره به فضا پرتاب شد



گایا، کاوشگر یک میلیارد ستاره به فضا پرتاب شد
گایا فاصله ستارگانی را که حدود ۳۲۵۰۰ سال نوری با ما فاصله دارند با دقت ده درصد اندازه‌گیری خواهد کرد
گایا، کاوشگر یک میلیارد دلاری آژانس فضایی اروپا (اِسا) برای ترسیم تصویری سه‌بعدی و دقیق از کهکشان راه شیری به فضا پرتاب شد. این رصدخانه فضایی یک ماه در سفر خواهد بود تا به مداری در فاصله یک و نیم میلیون کیلومتری زمین برسد و از آنجا موقعیت و فاصله یک میلیارد ستاره را تعیین کند.
گایا که ساخت آن بیش از بیست سال طول کشیده یکی از بزرگترین پروژه‌های فضایی تاریخ است و دقت فوق‌العاده ابزار و تجهیزات آن، به تخمین پژوهشگران، هزاران جرم آسمانی ناشناخته را به بشر معرفی خواهد کرد.
چهل دقیقه پس از پرتاب بخش فوقانی گایا جدا خواهد شد و یک ساعت پس از پرتاب مرحله باز شدن سپر خورشیدی گایا است.
این سپر باید دستگاه‌ها و تجهیزات اُپتیک بسیار حساس گایا را از حرارت و اختلالات فضایی محفوظ نگه دارد.
پروفسور گری گیلمور، دانشگاه کمبریج

"گایا به ما امکان می‌دهد برای اولین بار در راه شیری قدم بزنیم و ببینیم هر چیز کجاست و هر چیز اصلا چی هست. " وظیفه اصلی گایا اخترسنجی (astrometry) است: نقشه‌برداری در فضا و تعیین موقعیت و حرکت اجرام آسمانی.
گایا دو تلسکوپ عظیم دارد که به دوربین عظیم یک میلیارد پیکسلی متصل است.
این رصدخانه فضایی با تجهیزات نوری بسیار پیشرفته و فوق‌العاده مطمئن با دقتی بی نظیر اجرام آسمانی را شناسایی یا بررسی خواهد کرد.
گایا در واقع نسل بعدی ماهواره هیپاکروس است که صد هزار ستاره را رصد و از آنها نقشه‌برداری کرد.
در ده سال آینده گایا یک میلیون گیگابایت اطلاعات گردآوری خواهد کرد، تقریبا معادل دویست هزار DVD
یک میلیارد ستاره‌ای که گایا رصد خواهد کرد فقط یک درصد ستاره‌های کهکشان ما -راه شیری- را تشکیل می‌دهد.
اما دوربین گایا هر چه را که از مقابل آن عبور کرد کند ثبت خواهد کرد بنابراین تعداد بی شماری ستاره دنباله‎دار، سیارک‎‌، کوتوله‌ قهوه‌ای (Brown dwarf)، کوتوله سفید سرد و حدود پنجاه هزار سیاره خارج از منظومه شمسی بزودی در حوزه شناخت انسان برنامه می‌گیرند.
گایا همچنین نظریه‌ها و ثابت‌های (constants) فیزیکی را هم به آزمایش‌ خواهد گذاشت و در پنج سال آینده فاصله زاویه‌ای درخشانترین ستاره‌ها را با دقت هفت میلیونیم ثانیه قوسی (micro-arcseconds) تعییین خواهد کرد.
پروفسور آلوارو خیمنز، مدیر علمی آژانس فضایی اروپا می‌گوید چنین دقتی " مثل دیدن یک سکه در کره ماه از روی کره زمین است."
گایا برای ستارگانی که رصد می‌کند شناسنامه‌ای تهیه خواهد کرد، فاصله آنها با زمین و حرکت آنها را در آسمان ثبت و درخشندگی، حرارت و ترکیبات آنها را تعیین خواهد کرد.
رده‌بندی ستارگان

• اخترشناسان ستاره‌ها بر حسب اینکه در چه مرحله تکامل برنامه دارند به ده دسته تقسیم می کنند، از گرمترین تا سردترین: O, B, A, F, G, K, M, L, T and Y.
• از O تا K ستاره، M و L ترکیبی از کوتوله قهوه‌ای و ستاره، T و Y کوتوله قهوه‌ای هستند.
• خورشید ستاره رده G بشمار می‌رود.
بعلاوه گایا سرعت دور شدن یا نزدیک شدن ۱۵۰ میلیون ستاره را به کره زمین اندازه‌گیری خواهد کرد.
تصویری سه بعدی را که گایا از کهکشان راه شیری ترسیم خواهد کرد مثل فیلم‌های زمان‌گریز (time-lapse) می‌توان در زمان به جلو یا عقب برد، یعنی ستاره را در آینده دور دید یا مراحل تکوین و شکل‌گیری آن را در گذشته‌های عتیق بررسی کرد.
در ده سال آینده گایا یک میلیون گیگابایت اطلاعات گردآوری خواهد کرد، تقریبا معادل دویست هزار DVD، این حجم اطلاعات تا دهه‌ها دانشمندان را مشغول نگه خواهد داشت.
دکتر مایکل پریمن دانشمند سابق اِسا می‌گوید در حال حاضر مقالات تخصصی اختر شناسی فقط درباره یک ستاره هستند و حالا تصور کنید امکان تحقیق درباره یک میلیارد ستاره وجود دارد.
پروژه گایا را کنسرسیوم پنجاه شرکت (۴۷ شرکت اروپایی و سه شرکت از شمال آمریکا) به انجام رسانده‌‎اند.
منبع: دانش و فن بی بی سی فارسی



56 out of 100 based on 61 user ratings 436 reviews

@