زیباترین استان ( استان کردستان)


زیباترین استان ( استان کردستان)



زیباترین استان ( استان کردستان)
استان كردستان بخشی از سرزمینی است كه تحت حكومت مادها اداره می شده است . كردها یكی از شعبه های مشهور نژاد آریایی هستند كه از حدود 2000 سال پیش از میلاد مسیح از شرق به ایران وارد شده و به شمال غربی و مشرق دریاچه ارومیه مهاجرت نموده اند و محققان در آریایی بودن آنها شكی ندارند .
كردها مردمانی ایرانی تبار هستند كه زبان ، فرهنگ و آداب و سنن آنان در ارتباط و پیوند با دیگر مردمان در قلمرو زیست اقوام ایرانی است . بر اساس مت كتیبه داریوش در تخت جمشید و بیستون دولت ماد در سال 550 پیش از میلاد مسیح در قلمرو دولت هخامنشیان برنامه داشته است در عصر سلجوقیان و به ویژه در عهد حكومت طغرل بیگ تمامی ناحیه جبال كوهستانی غرب ایران (كردستان) به عراق عجم نام گذاری شده ، زیرا القایم با ... خلیفه عباسی طی منشوری در سال 437 ه . ق از طغرل بیگ سلجوقی به عنوان ملوك العراقین نام برده است .



اطلاعاتی در مورد شهرستان چالوس

1:

استان كردستان با مساحت28203 كیلومتر مربع در غرب ایران قراردارد واز نظروسعت 7/1 % مساحت كشوررادربرگرفته هست .


با جاده های زیبای ایران آشنا شوید
و از شمال به هستان های آذربایجان غربی و زنجان ، از جنوب به هستان كرمانشاه ، از شرق به هستان های همدان و زنجان و از شرق به كشور عراق محدود هست .
استان كردستان دارای 9 شهرستان ، 23 شهر ، 26 بخش و 83 دهستان می باشد .


اطلاعاتی در مورد شهرستان املش
بانه – بیجار – سقز – سنندج – دیواندره – كامیاران – قروه – مریوان و سروآباد از مهمترین شهرهای هستان می باشند .


آب و هوای هستان در ناحیه شمالی آب و هوای نسبتا سرد و در نواحی جنوبی معتدل كوهستانی هست و دارای فلات های مرتفع و خشك و دشت های حاصلخیز مانند دشت مریوان ، دشت اوباتو ، دشت ئیلاق یا دهگلان ، دشت قروه و دشت كامیارن هست .


تا حالا جاده زرشک قزوین رو دیدی؟

رودهای هستان با توجه به وضع طبیعی و توپوگرافی منطقه دارای مشخصات خاصی هستند مانند پایین بودن بستر رودخانه از سطح زمین های مجاور، افزایش آب در فصل بهار ، غیر قابل هستفاده برای قایقرانی و ....


دربند ـ منطقه دیدنی و گردشگری تهران

این رودخانه ها به سه حوزه دریای خزر ، دریاچه ارومیه و خاك عراق وارید می شوند .


آلاداغ لار یا کوه های رنگی و زیبای آذربایجان شرقی
كوه های كردستان قسمتی از كوه های غرب ایران را تشكیل داده اند و مهم ترین اونها برانان در شرق چهل چشمه (چهل چمه) به ارتفاع 3120 متر در غرب دیواندره – كوه عوالان به ارتفاع 2665 متر در بین گاورود و كامیارن ، قره داغ داغ به ارتفاع 3120 متر در شمال بیجار ، گوژه به ارتفاع 2666 متر در بین دهگلان و سنندج ، كوه آبیدر به ارتفاع 2550 متر در سنندج ، كوه بزرگ شاهو به ارتفاع 3325 متر كه بلندترین كوهستان هستان هست .


اطلاعاتی راجع به ماهدشت

برپايه نتایج سرشماری عمومی سال 1375 جمعیت هستان 1،346،383 نفر بوده هست كه 90/99 % جمعیت هستان مسلمان هستند و بیشتر امت تابع و پیرو مذهب شافعی و بقیه نیز پیرو مذهب تشیع هستند .
مركز هستان كردستان شهر سنندج هست كه در فاصله 520 كیلومتری جنوب غربی شهرستان تهران برنامه دارد كه بنیاد جدید ان در سال 1046 هجری قمری توسط سلیمان خان اردلان پایه گذاری شد .


اطلاعاتی راجع به هشتگرد (ساوجبلاغ)

این شهر دارای بازار ع مساجد ، حمام ها و عمارات متعدد و قدیمی هست كه مجموعه ای از آثار فرهنگی را در خود جای داده كه از مهمترین اونها می توان به موزه سنندج – خانه كرد – مسجد دارالاحسان (جامع) باغ و عمارات خسروآباد ، مسجد والی ، بازار قدیمی و بازار سرتپوله – مسجد رشید قلعه بیگی ، مسجد میرزا فرج الله ، قراون نگل ، مسجد وزیر ، مسجد وكیل ، كلیسای سنندج ، امام زاده پیر عمر ، امام زاده هاجر خاتون ، پل قشلاق ، حمام های پاشا خان ، خان ، وكیل الملك ، دوخزینه ، شیشه و عمارت آصف دیوان ، عمارت و باغ آیت الله مدوخ ، عمارت امجدالاشراف ، عمارت مشیردیوان ، ساختمان شهرداری مركزی و موزه تاریخ طبیعی را می توان نام برد .

2:

استان كردستان یكی از هستان های كردنشین در غرب ایران هست ، اكثریت ساكنان این هستان ، كرد زبان هستند كه به لهجه های مختلف تكلم می كنند .

درباره زبان كردی امت شناسان بر این رای هستند كه زبان كردی یكی از زبان های گروه هند و اروپایی و ایرانی هست .
زبان كردی در هستان كردستان و همچنین در هستان های الام ، كرمانشاه ، همدان ، آذربایجان غربی و شمال خراسان و دیگر كشورها لهجه های گوناگونی دارد اما مهمترین ، پر تكلم ترین و یا به عبارتی لهجه رسمی و ادبی دو شاخه كرمانجی و سورانی هست ، شاخه سورانی در هستان كردستان لهجه رایج در ادبیات مكتوب هست .

دین امت كردستان اسلام و اكثریت اونها پیرو مذهب تسنن و شافعی می باشند ، شیوه غالب زندگی امت در این هستان سنتی و با هویتی قومی هست .

وجود حدود 1900 روستا در هستان نمایانگر انس امت به طبیعت و كشاورزی هست .

به هستناد شواهد و مدارك مستند تاریخی ، قوم كرد از نژاد آریایی هستند كه در هزاره اول قبل از میلاد مسیح از كناره های دریای خزر به سلسله كوه های زاگرس آمده و با غلبه بر قدرت آشوریان در نینوا امپراطوری مادها را در قرن هفتم قبل از میلاد در ایران پایه گذاری كردند .


3:

پوشش گیاهی و جنگل ها

هستان كردستان از طبیعتی زیبا برخوردار هست و جنگل بخشی از زیبایی های هستان را شكل بخشیده هست.

جنگل های هستان دراطراف شهرهای بانه و مریوان واقع شده و سپس جنگل های شمال كشور در درجه ی دوم اهمیت برنامه دارد.

در حال حاضر جنگل های هستان به صورت درختچه و بوته های پراكنده درآمده هست.

معروف ترین درختان جنگلی این جنگل ها بلوط ، مازو یا دار مازو، گلابی، زبان گنجشك ( ون)، گردو، سیب وحشی، پسته وحشی (بنه) ، زالزالك، آلبالو جنگلی، بادام تلخ ،ازگیل، داغداغان، نارون، افرا و درخت هایی مانند گز و بید وحشی در كنار رودخانه هست.


به طور كلی می توان نواحی جنگلی هستان را چنین تقسیم نمود:
- جنگل های منطقه مریوان، كه وسعت اون 185000 هكتار هست.


- جنگل های منطقه بانه، كه مساحت اون حدود 50000 هكتار تخمین زده می شود.


- جنگل های منطقه سقز كه مساحت اون حدود 7000 هكتار هست.


- جنگل های منطقه سنندج كه مساحت اون حدود 78000 هكتاراست و بیشتر درغرب كامیاران و جنوب سنندج واقع شده اند.


پارك جنگلی آبیدر

این پارك در ضلع غربی شهر سنندج در دامنه كوه آبیدر برنامه دارد.

آبیدر در فرهنگ منطقه جایگاه خاصی دارد و به دلیل پر آب بودن چشمه سارها، قنات ها و وجود باغ های متعدد مانند امانیه، امیریه و ...

چنین نامیده می شود.


از وقتی كه شهر سنندج بنیان نهاده شد، آب چشمه های آبیدر به شهر منتقل شد.

هنوز هم قنات عمارت خسروآباد، آصف، وكیل، مشیر و تعدادی از بناها، به نوعی از این كوه سرچشمه می گیرد.

در سال های اخیر در این كوه پاركی احداث و سكوبندی و داده سازی در اون انجام شده هست.

نقش برجسته ای هم در اون ساخته شده كه بسیار قابل درنگ هست.

این منطقه از مكان های زیبای شهر سنندج هست.



زیباترین هستان ( هستان کردستان)
منطقه اورامان

یكی از مناطق زیبای هستان كردستان، منطقه ی اورامان هست كه در شرق مریوان برنامه دارد و دارای كوهستان های زیبا با پوشش جنگلی هست.

رودخانه بزرگ سیروان ، از این منطقه و دره ی اورامان عبور می كند و به رودخانه دیاله در عراق می پیوندد.


یادآوری این مهم ضروری هست كه جنگل ها و مناطق بسیاری چون جنگل های بانه، مریوان و همچنین " دره شاهان" كه در كنار قلعه " قم چقای" واقع شده هست از مراكز مهم طبیعی هستان محسوب می شوند.



زیباترین هستان ( هستان کردستان)
دریاچه ها و آبشارها

دریاچه زریوار
این دریاچه در سه كیلومتری شمال باختری مریوان و در ارتفاع 1285 متری از سطح دریا برنامه دارد و از زیباترین میراث های طبیعی هستان كردستان به شمار می آید.

آب این دریاچه از چشمه های جوشان و رودخانه های چندی كه به اون می ریزد، تامین می شود.

حجم آب دریاچه از 5/22 میلیون متر مكعب تا 5/47 میلیون متر مكعب در طول سال متغیر هست.

طول دریاچه شش كیلومتر و عرض اون 1700 تا 3000 متر هست.

مساحت اون حدود 720 هكتار هست.


وجه تسمیه زریوار و زریبار كه هر دو در منطقه متداول هست، به واژه " زری" كه در زبان كردی به معنی دریاچه هست، باز می گردد.

پسوند " دار" و " بار" پسوند تشبیهی، و زریبار یا زریوار به معنی دریاچه وار هست.

درباره این دریاچه افسانه های متعددی وجود داد كه مشهورترین اونها وجود شهری مدفون در زیر آب های دریاچه هست.


آبشاربل

در یكی از روستاهای منطقه اورامان و در مرز هستان كرمانشاهان، روستایی به نام " بل" واقع هست.

دركنار این روستا، در جاده ای كه به " كوسه هجیج" منتهی می شود، آبشاری زیبا وجود دارد كه به عقیده كارشناسان دارای آبی عالی برای شرب هست.

این آب با فشار زیاد و در حجم بسیار از شكاف كوهی بیرون می ریزد و عظمت و شكوه طبیعت را جلوه گر می سازد.

این آب در مسیر خود به رودخانه سیروان می ریزد.


چهل چشمه

چهل چشمه از كوه های مرتفع كردستان هست.

این كوه دارای آبشارها و چشمه های بسیار زیبایی هست و وجه تسمیه اون نیز حكایت از وجود چهل چشمه آب دارد.

این كوه در منطقه "خورخوره" از شهرستان دیواندره برنامه دارد و منطقه ای سردسیر و برف گیراست.

در این كوه می توان در تمامی سال برف را مشاهده كرد.

این كوه یكی از سرچشمه های رودخانه جغاتو ( جغتو) و سپید رود هست و دارای چشمه سارهای فراوان و دامنه های سرسبز و زیبا هست.



زیباترین هستان ( هستان کردستان)
چشمه باباگرگر

در روستای "بابا گرگر"، در 18 كیلومتری شمال شرقی شهرستان قروه، چشمه ای جوشان همیشه می خروشد كه به اون "دنگز" می گویند.

آب این چشمه در هستخری عمیق و مدور به محیط 200 متر جمع می شود.

این چشمه پر آب دارای آبی هست كه رنگ اون مایل به سرخ هست و در بعضی مواقع به رنگ زرد مایل به لیمویی در می آید.

آب این چشمه به علت وجود املاح معدنی به ویژه گوگرد ، رنگین هست.

ظاهراً این آب برای امراض سودایی و پوستی مناسب هست و در درمان سوء هاضمه و دیگر بیماری های دستگاه گوارش و نیز راشیتیسم و درمان تورم مؤثر می افتد.

این چشمه و امامزاده باباگرگر در كنار اون، از مكان های طبیعی و تاریخی هستان محسوب می شوند.


سراب وینسار

یكی از چشمه های قدیمی شهرستان قروه، چشمه سراب هست كه با آب بسیار گوارا و عالی در داخل روستای " وینسار" از دل زمین بیرون می آید.

در حقیقت روستای وینسار پیرامون این چشمه شكل گرفته هست.

این چشمه سال های سال هست كه تأمین كننده آب روستا، هم برای شرب و هم كشاورزی هست.

اطراف چشمه اصلی سنگ چین شده و قدمت سنگ چین اون حدود دو تا سه قرن بر آورد شده هست.

تا حدود سی سال پیش امت روستا در ماه خرداد مراسم شكرگزاری و قربانی برای " سراب "، انجام می كردند.

در این مراسم ضمن قربانی كردن گوسفندان به جشن و شادمانی می پرداختند و احترام ویژه ای برای این چشمه قایل بودند.


سراب قروه

در بخش جنوبی شهر قروه سرابی طبیعی وجود دارد كه یكی از تفرج گاه های امت منطقه محسوب می شود.

این سراب دارای آبی خوب و گواراست.

به همین دلیل شهر قروه در كنار اون ایجاد شده هست.

بخشی از آب كشاورزی و مشروب قروه از این آب تأمین می شود.


آبشاركویله

یكی از مكان های دیدنی هستان كردستان ، آبشار" كویله " هست كه در شهرستان مریوان و در مسیر جاده مریوان – سقز واقع هست.

این آبشار زیبا در فصل بهار از مكان ها دیدنی و زیبای منطقه محسوب می شود.


چشمه آب تلخ ( پیرصالح)

چشمه آب تلخ در روستای قشلاق از شهرستان بیجار برنامه دارد.

علت نامگذاری این چشمه به علت تلخ بودن آب اون هست.

هر چند دلیل تلخ بودن آب این چشمه به روشنی مشخص نشده هست، اما آب اون برای درمان بیماری های روماتیسمی مؤثر هست.


چشمه كواز

این چشمه در50 كیلومتری شمال غربی كامیاران و در10 كیلومتری شمال غربی روستای پلنگان در دامنه كوه واقع شده هست.

آب این چشمه طعم گوگردی دارد و در محل جوشش اون از زمین، رنگ آب شیری هست و خود نشان دهنده وجود مواد آهنی و گوگردی درآب هست.

آب این چشمه در هستخر كوچكی جمع می شود و از اون برای نوشیدن و نیز درمان بیماری های مجاری تنفسی، روماتیسمی و بیماری های جلدی هستفاده می شود.


علاوه بر این چشمه ها می توان به موارد زیر نیز اشاره كرد:

چشمه خاور آباد: این چشمه در جنوب شرقی چشمه سراب بیجار واقع هست.



چشم قم چقای: در 17 كیلومتری قم چقای در دهستان " سیاه منصور" شهرستان بیجار واقع هست.



چشمه هفت آسیاب: در روستای شریف آباد از دهستان سیاه منصور واقع هست

4:

قلعه باستانی زیویه به فاصله ۵۵ كیلومتری جنوب شرق شهرستان سقز در هستان کردستان و در شمال روستایی موسوم به همین نام واقع شده هست.

قلعه زیویه یكی از قلعه های باستانی هستان كردستان هست كه در سال ۱۹۴۷ كشف شد.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
این قلعه بر روی تپه ای بنا شده كه بر نواحی پیرامون اون مشرف بوده و تسلط كامل داشته هست كه امروزه از نظر گردشگری نیز چشم انداز بسیار زیبایی دارد.
زیویه هم از نظر معماری و هم از نظر آثار هنری یكی از شاخص ترین مكان های دوره تاریخی محسوب می شود و احتمالاً مربوط به اقوام ماننایی هست كه ۲۷۰۰ سال پیش می زیسته اند و محل حكومت اونها شمال غرب ایران بوده هست.
نخستین باری كه از «زیویه» نامی آورده شد در سالنامه آشوری مربوط به سارگن دوم هست.

وی به هنگام لشكركشی به سرزمین ماننا عنوان می كند كه پس از تسخیر پایتخت ماننایی ها یعنی ایزیرتر و شكست پادشاه اونها به نام «ایرانزو» ۲ قلعه مهم مركزی سرزمین ماننا بنام های زیپیه (ایزیپیه ازیپنا) و آرماثیت را متصرف شد كه اغلب نویسندگان و پژوهشگران را عقیده بر این هست كه این زیپیه همین زیویه فعلی هست و احتمال دارد كه محل قلعه آرماثیت نیز در روستای «قپلانتو» در ۵ كیلومتری زیویه باشد.

در ضمن چنان كه می دانیم مسكن و مأوای ماننایی ها كه یكی از قبایل متحد با مادها بودند در جنوب دریاچه ارومیه و شمال كردستان فعلی بوده هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
در این كه قلعه زیویه یك قلعه حكومتی مهم و قابل توجه بوده، شكی نیست و بیشتر محققان بر این عقیده هستوارند؛ نویسندگان و باستان شناسان بسیاری درباره زیویه اظهار نظر كرده اند از جمله پرفسور گیرتنس محقق و باستانشناس فرانسوی، مؤلف كتاب «هنر ایران در دوره ماد و هخامنشی معتقد هست كه این قلعه یك قلعه حكومتی بوده و گنجینه به دست آمده را دفینه ای می داند كه در كنار جسد یك پادشاه سكایی گذارده شده هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
اهمیت، اعتبار و شهرت جهانی زیویه به وقتی برمی گردد كه در حوالی سال ۱۳۲۵ شمسی تعدادی از آثار اون در اثر بارندگی شدید و فرو ریختن قسمتی از خاك تپه به صورت اتفاقی كشف شد.

به دنبال وقوع این امر و پیگیری های شخصی به نام «ایوب ربنو» مجوزی تحت عنوان حفاری تجاری در زیویه از سوی مقام ها صادر شد و این شخص در ۸ سال متوالی در حدود ۹۵ % از سطح تپه را كاوش كرد و اونچه از بقایای معماری قلعه در جوار اشیا و آثار به دست می آمد را تخریب كرد و با دستیاری و همكاری اعضای هیأت خویش توانست به غارت و چپاول آثار زیویه بپردازد و اكثر آثار گران بها و ارزنده این محوطه باستانی را به خارج از كشور انتقال دهد كه در حال حاضر زینت بخش بزرگترین و مهم ترین گالری ها و موزه های دنیا چون لوور در فرانسه، بریتانیا در انگلستان، رمیتاژ در لنینگراد و...

هست و تنها تعداد معدودی اشیا طلایی، نقره ای و سفالی در اختیار ساوقت میراث فرهنگی كردستان برنامه گرفته هست.


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
از نظر كارشناسان ساوقت میراث فرهنگی كردستان سفالینه های به دست آمده و دیگر آثار كشف شده از این قلعه باستانی نشان می دهد كه از اواسط قرن هشتم قبل از میلاد تا اوایل دوره هخامنشی، زندگی در این قلعه وجود داشته و با به سلطنت رسیدن داریوش هخامنشی و تهاجم وی به سرزمین مادها زندگی در این قلعه به پایان رسیده هست .


5:

گنجينه تاريخ زاگرس
موزه را مي توان محل نگهداري آثار گذشتگان و نمايش و انتقال اونها به آيندگان، شناخت و نمايش سهم اقوام و ملل در فرهنگ و تمدن جهاني، ايجاد و تقايشانت تفاهم ميان ملل و اقوام، جلوگيري از انهدام فرهنگ بومي و ايجاد مانع در برابر فرهنگ هاي سرگردان و نامأنوس و نيز به نمايش گذاشتن نعمت هاي فرهنگي يا طبيعي به منظور آموزش - پژوهش و ارزش دادن به اين مجموعه ها و لذت بردن از اونها دانست.
موزه سنندج كه در مركز شهر سنندج در خيابان امام خميني(ره) واقع شده از جمله اين موزه هاست كه در مجاورت اون بناهايي چون خانه كرد، مسجد جامع و خانه مجتهدين برنامه دارد.
ساختمان موزه در اصل بخش بيروني عمارت ملالطف الله شيخ الاسلام هست، اين عمارت از عمارت هاي باشكوه و اعياني شهر سنندج هست كه حدود ??? سال پيش از سايشان ملالطف الله كه يكي از علماي بزرگ اون دوره و معاصر ناصرالدين شاه بوده، ساخته شده هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
اين ساختمان در سال ???? از طرف وزارت فرهنگ و هنر وقت براي تأسيس موزه تملك شد و پس از مرمت و آماده سازي در مهر ???? با نام موزه سنندج گشايش يافت.

بخش اندروني اين عمارت در سال ???? به تملك اداره ميراث فرهنگي درآمد و اكنون محل ساوقت ميراث فرهنگي صنايع دستي و گردشگري هستان كردستان هست.
اين موزه از ابتداي تأسيس داراي ? بخش باستان شناسي و امت شناسي بوده هست.

در بخش باستان شناسي اون اشيا دوره هاي مختلف از ماقبل تاريخ تا دوره قاجار نگهداري مي شود كه بخشي از اين اشيا متعلق به هستان كردستان و برخي متعلق به هستان هاي همجوار و برخي ديگر متعلق به هستان هاي ديگر يا مكشوفه از قاچاقچيان هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
بخش امت شناسي موزه در قبل از انقلاب به صورت نمايشگاه موقت اداره مي شد و هر چند مدت يك بار اشياي يكي از هستان هاي كشور را در اين بخش به نمايش مي گذاشتند، ليكن پس از انقلاب اين بخش صرفاً به نمايش آثار امت شناسي كردستان اختصاص داده شد و با تأسيس خانه كرد در سال ???? اشياي امت شناسي موزه به خانه كرد منتقل شد و تمام فضاي موزه به نمايش اشياي باستان شناسي و تاريخي اختصاص يافت.
موزه سنندج شامل ? بخش هست.

بخش پيش از تاريخ، بخش تاريخي، بخش اسلامي و بخش نمايش موقت.

بخش پيش از تاريخ
اين بخش در راهرو ورودي و يكي از اتاق هاي جنب سالن اصلي برنامه گرفته هست.

در بخش پيش از تاريخ يك مجموعه ظروف سفالي نگهداري مي شوند كه مكشوفه از مناطق كردستان و بخصوص شهرستان بانه هستند.

تعدادي از ظروف نيز مربوط به كنگاور هستند.

در ميان اشيا اين بخش پيه سوزهاي مكشوفه از بانه بسيار قابل توجه هستند.

بخش تاريخي
اشيا دوران تاريخي عمده ترين اشيا موزه را تشكيل مي دهند.

سالن اصلي يكي از اتاق هاي جنب سالن و راهرو خروجي به نمايش اين اشيا اختصاص يافته هست.

مهم ترين اونها اشيا مكشوفه از تپه زيايشانه يعني مهم ترين تپه تاريخي هستان كردستان هست.

اشيا تپه زيايشانه عبارتند از، اشيا طلايي: شامل چند قطعه زيورآلات زنانه، اشيا سفالي، انواع ظروف سفالي به رنگ هاي خاكستري، قرمز و نخودي(كه زيباترين اونها تنگ كوچك لعابدار منقوشي هست كه لعاب اون فيروزه اي و سفيد و زرد بوده و نقش گل هاي اون به شكل رزت هست) اشيا مفرغي شامل ظروف، انواع تبر، سنجاق هاي تدفيني، سوزن هاي دوخت و حلقه ها، اشيايي از جنس هستخوان و عاج، شامل قطعات تصاايشانري از شكار و نبرد نقش هاي اسطوره اي، گل هاي رزت، نقوش هندسي و سرپيكان و اشيا سنگي: شامل سردوك ها، حلقه ها و مهره ها.

زیباترین هستان ( هستان کردستان)
مهره هاي ريز و درشت از جنس خمير شيشه
علاوه بر اشيا زيايشانه مجموعه اي از اشياي فلزي و سفالي ديگر شامل انواع سرنيزه، خنجر، حلقه هاي گوناگون، مجسمه هاي كوچك و ظروف سفالي با اشكال مختلف و بعضاً با نقوش كنده يا ترسيم شده به رنگ هاي قرمز، خاكستري، نخودي و همينطور ظروف شيشه اي شامل انواع پياله و عطردان در اين بخش وجود دارد كه با توجه به توفيقي بودن اونها، محل دقيق كشف شان معلوم نيست، قسمت ديگري از اشياي بخش دوران تاريخي، خمره هاي سفالي هستند كه اصطلاحاً به خمره هاي تدفيني مشهورند.

اين خمره ها به علت حجم بزرگشان در فضاي باز موزه نگهداري مي شوند و تعدادي از اونها كه كوچك تر هستند در فضاي داخلي موزه برنامه داده شده اند.

آخرين اشياي اين بخش اشيايي هستند كه از حفاري هاي غار كرفتو به دست آمده اند و بعضاً قابل مقايسه با اشياي زيايشانه هستند.

بخش اسلامي
اشياي اين بخش به ? قسمت سفالي و فلزي تقسيم شده اند.

در سالن سفال اشياي زيبايي از هنر سفالگري هنرمندان دوره اسلامي نگهداري مي شود اين اشيا كه عبارتند از تنگ، كاسه، قدح، بشقاب و مجسمه و ريتون كه به طرز هستادانه اي ساخته شده و با لعاب و نقوش و خطوط تزئين يافته اند بخش بسيار كمي از اين اشيا متعلق به كردستان هست و بيشتر اونها مربوط به نقاط ديگر كشور و مخصوصاً ري، كاشان و نيشابور هستند.

در قسمت اشياي فلزي انواع كاسه و باديه تنگ، سيني، سنگابه، ديگچه و انواع پيه سوز نگهداري مي شود.

بخش نمايش موقت
اين بخش در حقيقت زيرزمين ساختمان يا همان حوض خانه هست و اكنون به نمايش هنري خارجي اختصاص يافته و از اشياي مهم اين بخش مي توان به مجسمه هاي برنزي و ظروف شيشه اي اشاره كرد.

اشياي اين بخش برحسب برنامه هاي موزه تعايشانض مي شوند.

علاوه بر بخش هاي عنوان شده و اشياي اون، تعدادي سنگ نوشته كه عبارتند از كتيبه ها و سنگ قبرها در فضاي باز نگهداري مي شوند.


6:

سابقه تاريخي سقز
در بيرون محوطه اصلي شهر ، بناها ، تلهاي باستاني و همينطور قبرستانهاي متعدد مربوط به ادوار مختلف تاريخ سكونت انسان مشاهده مي شود .

اما از همه اين داده ها مهمتر ، مي توان به غار كرفتو و قلعه باستاني زيايشانه اشاره كرد .


غار كرفتو در فاصله 75 كيلومتري شمال شرق سقز برنامه دارد ، كه از يك صخره طبيعي تشكيل شده هست .

در اون ، اتاقها و دهليزهايي وجود دارد كه نيمي از انها دست ساز ، و نيم ديگر طبيعي اند .
با توجه به مطالعات و كاوشهايي كه در اين محوطه انجام شده هست .

مي توان اون را به دوره نوسنگي نسبت داد .

همينطور كتيبه يوناني كه در سر در ورودي يكي از اتاقهاي طبقه سوم اين غار وجود دارد و غار را به عنوان محل سكونت هركول معرفي مي كند و نيز نقشهايي كه اغلب مي توان اونها را به دوره اشكاني نسبت داد ، به اين نكته دلالت دارند كه اين غار در ادوار مختلف تاريخي و پيش از تاريخ ، مورد هستفاده انسان بوده هست .


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
بر پايه كاوشهاي باستان شناسي كه طي چند دهه اخير در تپه باستاني زيايشانه صورت گرفته هست ، مي توان قدمت اون را به دوره ماننايي نسبت داد ، كه از اون به عنوان يكي از پايتختهاي اونها ، هستفاده يم شد .

سپس ماننايي ها نيز مادها بين سده هاي 6 تا 8 ق.

م ، از اين محل براي سكونت هستفاده كردند .

درباره سابقه تاريخي محدوده اصلي سقز نيز بايد مكانهايي همانند مسجد دو مناره مربوط به دوره صفايشانه را به عنوان معيارتاريخگذاري و پيشينه تاريخي در نظر بگيريم ، كه در كل مربوط به دوره افشاريه به بعدند .



موقعيت مسجد دو مناره
مسجد دو مناره سقز واقع در محله ميان قلعه سقز و در دامنه يگانه تپه تاريخي داخل شهر ؛ يعني نارين قلعه ، و در واقع در بافت قديم شهر ، در خيابان امام خميني و پشت حسينيه سقز ، برنامه دارد .

اين مسجد در محيطي آزاد ساخته شده ، و از هر طرف باز هست .

از طرف شمال به يك كوچه سه متري محدود به تپه قلعه قديم نارين قلعه و خيابان امام ، و از طرف جنوب به محوطه باز حوضخانه راه دارد .

در جهت غرب به يك گذرگاه چهار متري ، و از طرف شرق نيز به يك كوچه يك متري محدود هست .

اين مسجد در سال 1380 با شماره ثبتي 2600 ، جزء آثار ملي كشور به ثبت رسيد.



ارزش تاريخي مسجد
بناي مسجد طبق روايات محلي ، به وقت شيخ حسن مولان آباد ، از عرفاي حكيم رياضيدان مشهور عصر افشاريه ، بر مي گردد .

هنگام عزيمت نادرشاه افشار به بغداد ايشان از منطقه سقز عبور كرد و طبق درخواست شيخ حسن مولان آباد براي ساخت مسجدي براي اهالي شهر سقز .

نادرشاه دستور ساخت اين مسجد را در بافت قديم شهر سقز داد .

در حال حاضر نيز برخي از اهالي منطقه به اين مسجد ، مسجد شيخ حسن مولان آباد مي گايشانند .


از نشانه ها و دلايل صحت اين مدعا ، اين هست كه در اين سفر ،نادرشاه دو عصاي مرصع و يك سفره منقوش زيباي چرمي را نيز به شيخ حسن هديه مي دهد .

اين وسايل در حال حاضر ، در قريه مولان آباد ، كه آرامگاه اين عارف عالي رتبه در اون برنامه دارد .

نگهداري مي شود .

همينطور ، يك جلد كلام ا… مجيد خطي در مقبره شيخ حسن هست ، و تاريخ اون به اواخر دوره افشاريه دلالت دارد .

همينطور با توجه به كاشيكاريهاي اين مسجد كه بيشتر مربوط به اواخر افشاريه و اوايل زنديه هست و خصوصيات اون دوران را دارد مي توان به طور قطع مطمئن شد كه بنا مربوط به دوره افشاريه هست ، و در دورانهاي بعدي مرمت شده و تعميرات جزئي در اون صورت گرفته شده هست .


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
شرح بناي مسجد
مسجد دو مناره سقز ، پلاني تقريبا مربع شكل دارد .

در ساخت اين مسجد ، از مصالحي مانند : خشت خام ، ملات گل ، سنگهاي لاشه ، آجر و چوب هستفاده شده هست .


ورودي اصلي اين مسجد ، در ضلع غربي برنامه گرفته هست .

اين در ورودي ، سر در آجري با بافت گره چيني آجر و كاشي زرد رنگ دارد ، كه معرف دوره زنديه هست .

سپس در ورودي ، يك دالان ارتباطي براي رسيدن به شبستان مسجد برنامه دارد .

ابعاد اين دالان ارتباطي ، حدود 3 در 5/3 متر هست ، كه از همين دالان به وسيله نه پله مي توان به پشت بام مسجد رسيد.

پله هاي اين راه ارتباطي ، بدين صورت ساخته شده اند كه از چوبي جهت لبه پله هستفاده نموده ، و براي ساخت پله ها پشت اين لبه چوبي را به وسيله سنگهاي لاشه ، خشت خام و اندودكاه گل پر كرده اند.


شبستان مسجد دقيقا در ضلع شرقي اين دالان برنامه دارد ، كه از طرق درگاه جداگانه مي توان به اون را ه يافت .

ابعاد اين شبستان ، حدود 10 در 12 متر هست ..

سقف اين شبستان با ارتفاع 2 متر و 80 سانتيمتر ـ همانند بيشتر مساجد اون محل ـ بر رايشان چهار ستون چوبي تقريبا مدور با سر ستونهاي چوبي مشكل ، تكيه داده هست .

پشت بام اين مسجد تا سال 1364 ،كاهگلي بود ؛ كه در اون سال با همت اهالي محله ، اندود كاهگل برداشته و پشت بام بنا آسفالت شد .

قطر ستونهاي اين بنا در حدود 35 سانتيمتر هست .

كه بر رايشان پايه ستونهايي سنگي با همين قطر برنامه دارند.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
در ضلع جنوبي اين شبستان و قبل از هر چيزي ، محراب مسجد جلب توجه مي كند .

اين محراب ، بافت قديم خود را كه همان طاق هلالي باشد ، حفظ كرده هست .

البته به دليل اينكه در سال 1378 همه مسجد گچكاري مجدد شد ، تغييراتي در تزيينات و مشخصه هاي اون به وجود آمد ؛ به طوري كه امروزه فقط محرابي هلالي مشاهده مي شود كه بر بالاي اون “ بسم ا….

الرحمن الرحيم ” با گچ ، قالب گيري شده هست .

در ضلع جنوبي شبستان علاوه بر محراب ، دو راه ارتباطي ديگر كه دقيقا شكل محراب را دارند ، براي راه يافتن به ايوان جلايشان مسجد ، تعبيه شده هست .
قطر ديوارهاي اين مسجد ،حدود يك متر و 70 سانتيمتر هست ، كه در ضلع جنوبي و داخل محراب ، بوضوح مي توان اون را مشاهده كرد .

راز هستحكام و پايداري بنا از دوره افشاريه تاكنون ، بدون ترديد همين ضخامت و ستبري ديوارهاي اون هست .

در ضلع شرقي شبستان ، شش تاقچه با اندازه هاي متفاوت برنامه گرفته هست ، كه از ان براي نگهداري مصحفها و وسايل ديگر مربوط به مسجد هستفاده مي شود ..

در اين ضلع ، همينطور يك در ارتباطي به اتاق در ضلع شرقي مسجد كه براي انباري از اون هستفاده مي شود ، تعبيه شده هست .
در ضلع شمالي شبستان و در وقتهاي قبل ، سكايشاني وجود داشت كه احتمالا كاربرد اون براي اين بود كه بچه هايي كه در نماز يوميه شركت مي كردند ، بالاي اون نمازشان را به جا مي آوردند و مي توانستند امام جماعت مسجد را ببينند.

اين سكو در حال حاضر وجود ندارد .

در اين ضلع در سال 1379 ، شومينه اي ساختند كه بيشتر جنبه تزييني دارد .

و از اون هستفاده چنداني نمي شود در اين ضلع شبستان بجز اين شومينه ، ديگر هيچ گونه عنصر تزييني ، همانند تاقچه يا عناصر ديگر ، ديده نمي شود .
در ضلع غربي شبستان ، چهار تاقچه با اندازه هاي متفاوت ساخته شده اند ، كه همان كاربرد تاقچه هاي ضلع شرقي را دارند .

تاقچه هايي كه از اونها نام برده شد ، به دليل متاخر بودن گچكاري مسجد ، مشخصه بارزي ندارند كه بتوان اون را بر شمرد .

فقط ، تاقچه هايي اند معمولي با شكل تقريبا مستطيلي ، كه البته ديوارهاي اضلاع شبستان را از يكنواختي بيش از حد خارج كرده اند .



در ضلع غربي مسجد علاوه بر دالان ارتباطي به شبستان اصلي مسجد ، دو اتاق ديگر نيز وجود دارد كه در ادوار پيشين ، محل سكونت طلبه هاي ديني و محل درس مطالعهاونان بود .

در حال حاضر ، كاربري اين دو اتاق عوض شده ؛ به طوري كه يكي از اتاقها به وضو خانه تبديل شده ، و اتاق ديگر نيز خالي مانده هست .

راه ارتباطي به اين اتاقها ، از داخل شبستان هست .

از طريق اتاق اول ، مي توان به اتاق دوم راه يافت .
احتمالا ، از ايوان جلايشاني مسجد ، به عنوان مصلاي تابستاني هستفاده مي شد .

به دليل اينكه اين مسجد همانند اغلب خانه هاي اين منطقه بر سطحي شيبدار بنا شده هست ، معماران اوليه اون براي اينكه بتوانند مسجد را بر رايشان سطحي مسطح بنا كنند .مجبور شدند در جلايشاني مسجد سكايشاني از سنگهايي لاشه با ارتفاعي در حدود 4 تا 5/4 متر بنا نمايند ، و سپس مسجد را بر رايشان اين سكايشان سنگي بنا كنند .

ايوان جلايشان مسجد ، دقيقا بر رايشان اين سكايشان سنگ چين ساخته شده هست .

ابعاد اين ايوان 80/4 در 16 متر مي باشد .

كه با شبستان اصلي مسجد داراي بامي در يك سطح هست .

اين ايوان در ضلع غربي ، همانند خود مسجد ،در مجزايي دارد .

بر بالاي اين در ورودي ، سر دري با بافت گره چيني آجر و كاشي هست ، كه در اون عبارت : “ علي مدد” نقش شده هست .

علاوه بر اين در ورودي را مي توان از طريق محراب و درهاي جانبي اون ؛ يعني از داخل شبستان مسجد ، به اين ايوان راه يافت در ضلع جنوبي اين ايوان ، شش ستون چوبي با سر ستونهايي دقيقا مشابه ستون و سر ستونهاي داخل شبستان تعبيه شده هست .

كه بار سنگين سقف ايوان را به دوش مي كشند .
كف اين ايوان ، تقريبا 50 سانتيمتر از كف شبستان اصلي مسجد پايين تر هست .

به همين دليل ، ستونهاي اون نيز در حدود نيم متر از ستونهاي داخلي شبستان بلندترند .

نكته قابل توجه در اين ايوان ، اين هست كه براي پوشاندن سقف اون ، از چوبهاي يك پارچه اي به طول تقريبي پنچ متر هستفاده شده هست .

علاوه بر ستونهاي چوبي در اين قسمت ، نرده چوبي نيز با طرح ساده براي جلوگيري از پرت شدن افراد از ايوان به پايين مسجد ، تعبيه شده هست .

كل اين مجموعه ايوان ، جلايشان مسجد نمايي بسيار ديدني و زيبا بخشيده هست .

همين بافت جلايشاني مسجد ، اون را در ميان مساجد منطقه كردستان و شايد هم ايران متمايز كرده هست .


در ضلع شرقي ايوان ، مقبره يكي از امامان جماعت مسجد ، به نام سيد حكيم ، برنامه دارد .

امت براي تبرك و زيارت ، هر روزه اونجا مي روند.



گلدسته هاي مسجد
موقعيت دو گلدسته بسيار زيباي اين مسجد ـ كه وجه تسميه مسجد نيز شده اند ـ بدين صورت اسست كه دو گلدسته در ضلع شرقي و غربي مسجد ، و دقيقا در موازات محراب مسجد برنامه گرفته اند .

هر دو گلدسته ، به صورتي بنا شده اند كه نيمي از اونها داخل ديوارهاي مسجد برنامه دارد ، و نيمه ديگر اون نيز بيرون هست.
براي ساخت مناره ها در پي ، از سنگ هستفاده شده و براي بدنه ، كلا آجر و كاشيهاي معقلي رنگي به كار رفته هست .

اين گلدسته ها با هستفاده از كاشيهاي معقلي و با نقوش زيباي هندسي ، تزيين شده اند .

البته ، تزيينات كاشيكاري دو گلدسته ، متفاوت هست .

و در كل گلدسته ضلع غربي تزيينات بيشتري دارد.
براي ورود به داخل گلدسته ها ، از پشت بام و از طريق دريچه كوچكي كه با يك فرم در هر دو مناره تعبير شده هست ، مي توان به داخل مناره ها راه يافت ، انتهاي مناره ها با شش ستون هستوانه اي كوچك و با ارتفاع تقريبي يك متر ، به سقف مناره ها منتهي مي شود.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
ارتفاع گلدسته ضلع غربي از سطح پشت بام ، حدود 5 متر و 30 سانتيمتر هست ، و2 متر و 8- سانتيمتر قطر دارد ، كه با 11 پله ، مي توان به بالاي اون راه يافت .

گلدسته ضلع شرقي نيز ارتفاعي حدود 5 متر و 80 سانتيمتر ، و قطري حدود 2 متر و 60 سانتيمتر دارد ، كه راه ارتباطي بر بالايي اون نيز از طريق 12 پله ممكن مي شود
گلدسته ضلع غربي ، 15 سانتيمتر به طرف كوچه غربي مسجد منحرف مي باشد.

در ادوار پيشين مؤذن براي اذان فرمودن به بالاي اين مناره ها مي رفت تا صدايش به گوش همه محله برسد .

اما در حال حاضر ، اين رسم منسوخ شده هست ، و مناره ها اين كاربرد خود را از دست داده اند .



حوضخانه مسجد
حوضخانه اين مسجد در منتهي اليه ضلع جنوبي مسجد و مجزا از اون ساخته شده هست .

از طريق 14 پله مرمرين سفيد كه در غرب مسجد ساخته شده اند ، مي توان به اون راه يافت .

اين حوضخانه از نظر معماري ، اهميت فراواني دارد و هموقت با بناي اصلي مسجد ، ساخته شده هست .

پلان كلي ساختمان هشت متر هست ، كه اضلاع چهارگانه ان در انتهاي ديوارها ، به وسيله چهار فيلپوش متوسط ،به سقفي گنبدي با قطر تقريبي 5 متر منتهي مي شود.
براي روشنايي داخل نيز در اطراف گنبد ، روزنه هاي مدوري تعبيه شده هست .

كه براحتي روشنايي داخل حوضخانه را تامين مي كند .

در ساخت اين بنا نيز همانند مسجد در پي ، از سنگ و براي بدنه ، از آجر هستفاده شده هست .

كف اين حوضخانه ، سنگ فرش زيبايي دارد .

در چهار طرف حوض نيز چند عدد سنگ خاراي ميان تهي براي نشستن كساني كه وضو مي گيرند ،گذاشته شده هست .


شبكه آبرساني حوض و آبريزگاهها در قديم ، بدين صورت بود كه اون كاريز به وسيله جايشانيهاي سنگي ، به داخل حوض سرازير مي شد .

اين آب از داخل حوض نيز دوباره به وسيله جايشانيهاي سنگي ، به ترتيب از آبريزگاهها عبور مي كرد و در انتها ، به بيرون محوطه آبريزگاهها و حوضخانه سرازير مي شد .

اين شبكه در حال حاضر ، آبريزگاهها را شامل نمي شود .

فقط حوضخانه از آب بسيار گوارا و روشن كاريز تغذيه مي كند ، و در آبريزگاهها از آب شهري هستفاده مي شود .
بنابر اظهارات معتمدان محل ، در كنار اين حوض ، در اتاق مجزا حوض ديگري نيز وجود داشت كه براي غسل كردن نمازگزاران و تطهير اموات ، از اون هستفاده مي شد .

اين حوض بعدها براي گسترش آبريزگاهها ، از بين رفت .

در گوشه هاي ديوار اين حوضخانه ، به تناوب هر شش رديف آجر ، تيكه هاي چوب دقيقا به ضخامت آجرها كار گذاشته شده تا فشار ديوارها را مهار كند و از ترك خوردن ديوارها جلوگيري شود .



عناصر تزييني
عناصر تزييني به كار رفته در داخل اين مسجد ، همان تاقچه هاي گچكاري شده ، شومينه ضلع شمالي ، شبستان و سرستونهاي چوبي به كار رفته در مسجد هست .

ديوارهاي بيروني مسجد ، با هستفاده از طاقنما هاي آجري تزيين شده هست .

در هر طاقنما ، مقدار زيادي شمسه كلوك معقلي ، به طور ساده يا چهار لنگه با تركيب زيبايي به كار رفته هست .

از ديگر عناصر تزييني ، سرو معقلي مي باشد كه همه اين عناصر تزييني .

بر رايشان زمينه آجري با بافت ساده يا حصيري نقش شده هست .

كاشيهاي معقلي كه براي تزيين به كار رفته اند .

شامل چهار رنگ : سفيد ، آبي ، زرد و سياه هست.

كاربري بنا
درباره کاربري بنا و نوع بهره برداري از اون ، بايد ذكر كرد كه از اين مسجد از ابتداي ساخت ، به عنوان پايگاه مذهبي و اجراي فرييضه پنجگانه نماز جماعت هستفاده مي شده هست .

همينطور ، طلبه هاي علوم ديني نيز براي طلب علم ، پيش ماموستا و روحاني اين مسجد مي آيند و مدارج علوم ديني را كسب مي كنند .

همينطور ، از طرف ساوقت ميراث فرهنگي هستان كردستان پيشنهاد شده هست كه از اين مسجد در آينده ، به عنوان كتابخانه ديني و مذهبي نيز هستفاده شود.


7:

ورودي عمارت
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
عمارت خسروآباد در بلوار خسرو آباد «شبلي» شهر سنندج برنامه دارد.

اين عمارت در نوع خود بي نظير و مركز.حكومت اردلان به ايشانژه خسروخان اردلان بوده هست.

مجموعه عمارت و باغ خسروآباد افزون بر دو بخش اصلي ، يعني قصر سلطنتي با ورودي ستون دار،باغ خسرو آباد نيز از اهميت خاصي برخوردار بوده هست اين باغ که بوسيله ? خيابان روبرو و اطراف عمارت خسرو آباد عملاً به ? باغ خسرو آباد تبديل شده بود و اطراف اون بوسيله ? خندق در طرفين باغ و کاخ خسرو آباد با انواع درختان مختلف احاطه شده جلوه خاصي را به اين مجموعه داده هست.

در حال حاضر تنها درختان ? باغ و بخش هايي از ? خيابان اون باقي مانده هست.

عمارت خسروآباد كتيبه اي دارد كه اسم فتحعلي شاه قاجار و والي كردستان امان الله خان و تاريخ ???? ه.

ق بر رايشان اون حك شده هست.

عمارت خسروآباد شاخص ترين بناى هستان كردستان هست كه به عنوان مقر حكومت واليان اردلان مورد هستفاده برنامه مى گرفت.

از سال ???? عمليات مرمت اين بناي تاريخي آغاز گرديد اگر چه در سال ???? بيشترين مرمت و باز سازي اين بنا انجام گرديد.

عمارت خسرو اباد با شماره ???? در فهرست آثار ملي ايران ثبت گرديده هست.

تاريخچه
اين بناي تاريخي به سال ???? هجري قمري توسط امان ا...

خان اردلان والي ، حاکم شهير کردستان در مساحت ???? متر مربع ساخته شده هست.

عمارت در دوره قاجار
نظريات گونا گوني در خصوص اين بناي عظيم و مقر حکومتي کردستان وجود دارد بطوريکه بعضي صاحبنطران قسمت شرقي بنا را که قصر ناميده مي شود مربوط به دوران زنديه مي دانند و توسعه و تکميل اون را توسط امان ا...

خان اردلان مي دانند.

هنگام ساخت و تاسيس کاخ خسرو آباد دژ حکومتي سنه در مرکز شهر همچنان مقر حکومتي سياسي و نظامي باقي ماند و اعتبار خود را از دست نداد.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
اگر چه سپس مدتي نيز خسرو آباد بعنوان مقر حکومت مورد هستفاده برنامه گرديد اما بيشتر به عنوان محل تشريفات و هستقبال از شاهان و محل اقامت واليان اردلان مورد هستفاده برنامه مي گرفت بطوريکه مراسم عروسي با شکوه حُسن جهان خانم تنها دختر فتحعلي شاه قاجار با خسرو خان پسر امان ا...

خان در سال ???? هجري قمري در اين کاخ صورت پذيرفت.هنگام ورود ناصرالدين شاه به کردستان در سال ???? هجري قمري « ???? هجري شمسي » در خسرو آباد براي ايشان خيمه داير گرديد.

در سال ???? قمري « ???? شمسي » علي اکبر خان شرف الملک اردلان نوه امان ا...

خان والي و وارث باغ و کاخ خسرو آباد اين مجموعه را به ميرزا صادق خان اعزاز الملک فروخت و از اون تاريخ در اختيار خاندان ايشان « صادق وزيري » برنامه گرفت از اون وقت تا حدود ?? سال پيش چندين بنا با سبک هاي مختلف دوره قاجار و پهلايشان در اين مجموعه ساخته شد که در شمال شرقي و شمال غربي و جنوب شرقي و جنوب غربي واقع شده اند.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
طراحي بنا
مجموعه عمارت و باغ اون افزون بر دو بخش اصلي يعني قصر سلطنتي با ورودي ستون دار در بخش غربي و ساختمان شرقي با غلام گردش ها و ايوان ستون دار مشرف بر صحن عمارت و فضاي بيروني بنا داراي فضاهاي ديگري چون حمام ، اتاق قاپچيان « يا قاپوچي يعني حاجب و دربان » و خدمتكاران هست .

تزئينات معماري اين بنا شامل گچبري ، آجركاري ، اروسي هاي زيبا و حوض چليپا شكل داخل عمارت هست .

اونچه که بر پايه وضعيت ظاهري و ترکيب بناي خسروآباد قابل تامل هست هم به نوع بودن بافت و ترکيب مصالح و سبک مشترک قصر،آشپزخانه ،حمام و اسطبل به انضمام ديوارهاي حفاظ شرقي غربي و جنوبي مي باشد که مربوط به يک دوره مي باشد.البته سپس امان الله خان به ضرورت بناهاي مختلفي در اين مجموعه احداث گرديده هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
سبک ارسي هاي موجود در قصر تفاوت قابل توجهي با قسمت شرقي بناي خسروآباد دارد و همينطور تزئينات بخ غربي با آجر و در قسمت شرقي و سر درب بيشتر از گچ بري هستفاده شده هست حوض بسيار بزرگ صليبي شکلي نيز در وسط اين مجموعه بر زيبايي اون اضافه کرده هست که در نوع خود بي نظير هست.

طاق بزرگ سر درب اصلي باغ خسرو آباد که روبرايشان مقبره شرف الملک برنامه داشت تخريب گرديده هست درب اصلي بنا رو به حوض مرمري مربع شکل عمارت واقع گرديده و از ? تکه بزرگ تنه درخت گردو به سبک دروازه هاي قلعه هاي حکومتي ساخته شده هست.

نماي شرقي بنا از آجر و گچ بري هاي زيبا تزيين شده هست اما ديگر بخش ها از آجر و به شکل ساده تري ساخته شده اند.

آب اين مجموعه جاري و شرب و از مجموعه قنات هاي تعبيه شده در رايشان کوه آبيدر نشات مي گيرد.

از ديگر بخش هاي قابل توجه کاخ خسرو آباد وجود حوض و فواره با آب جاري در طبقه سوم قصر مي باشد .


8:

حالا كه راهي مي‌شايشان، گوش بسپار تا نواهاي خفته را در دل اين امتان هزار ساله بشنايشان.

سختي سنگ‌ها حكايت از امتاني دارد كه از مسير هزاره‌ها عبور كرده‌اند و اينك آرام و صبور اون نواي كهن را سر مي‌دهند.

راهي سرزمين خورشيد شدن آدابي دارد، اون هم تامل هست و اين تو را آرام مي‌كند.


اورامان سرزمين خورشيد هست.

اينجا «سرزمين اهورايي» و «جايگاه اهورامزدا» هست.

«هور» در اوستا به معني خورشيد آمده و «هورامان» جايگاه خورشيد نيز معني مي‌دهد.


روز، جلوه رنگين و بزرگي خداوند هست.

اما شب معناي ديگر دارد.

شب در زير نور ماه، رحمت خدا رايشان آدمي جاري خواهد شد و چنان مبهوت مي‌شايشان كه سرما را فراموش خواهي كرد.

چهره‌هاي امت از نيك‌انديشي مي‌درخشد.

گاهي فكر مي‌كني وارد بهشت شده‌اي.

منظره‌اي زيبا كه تو را با خود به رنگين‌ترين لحظه‌ها مي‌برد و تو بايد خود را در آغوش جاده رها كني.

هنوز از خانه‌ها بايشان پختن نان بلند مي‌شود.

شما به كنار امتاني خواهيد آمد كه بكر مي‌زيند و عشيره‌اي.

كوچ هنوز به سبك سنتي در ميان اين امت معناي خود را حفظ كرده؛ از پاي كوه به دامنه و ارتفاعات بلندتر و بعكس.


اين ديار باستاني داراي آداب، موسيقي، زبان و آثار كهن منحصر به فردي هست كه در هر وقت و مكان جلوه‌اي خاص از اون هايشاندا مي‌شود.


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
عبور از دروازه
اين خانه دروازه‌اي دارد به نام دروازه اورامان.

اين ابتداي لذت و شفرمود‌زدگي هر مسافري هست.

كوه‌هاي سنگي بلند و هستوار و جاده‌اي كه به صورت مارپيچ از دامنه اين تنگه عبور مي‌كند هر مسافري را ناخودآگاه وادار مي‌كند كه بر آستانه اين دروازه توقف كند و عكس و فيلم بگيرد.

نمي‌دانم شايد هم مي‌خواهند رخصت ورود بگيرند.

در تمام طول دروازه نگاه‌هاي كوچك ما از دامنه كوه‌ها به ارتفاعات سنگي خيره مانده بود.

مي‌گايشانند اين دروازه در دوره‌هاي پيشين محل دفاع امت بومي در برابر هجوم بيگانگان بوده هست.

هيچ كس در اينجا متوجه گذر وقت نمي‌شود چنان كه ناخودآگاه خود را بر جاده‌هاي مرتفع خواهيد يافت.

اون‌گاه معلق مي‌ماني بين آسمان و زمين.

گايشاني بايد دو بار از اين مسير عبور كرد؛ اول به تماشاي آسمان بنشيني و ديگربار دره‌هاي رنگين را نظاره كني.

براستي كه وجود رنگ‌ها اينجا تجلي واقعي خود را پيدا مي‌كنند.


از دره و دروازه كه عبور كردي پس از حدود 30 كيلومتر، كم‌كم روستاي اورامان تخت نمايان مي‌شود.


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
صفر صفر
اگر شما دوست داشته باشيد پيش از اون كه وارد اورامان شايشاند، مي‌توانيد سر ماشين خود را كج كنيد و از گردنه «ته‌ته» بالا برايشاند.

باورتان نمي‌شود شما شاهد نيمي از كردستان عراق مثل شهر حلبچه، سيدصادق، خورمال و نيمي از كردستان ايران؛ مريوان، سروآباد، پاوه و...

خواهيد بود، ما در آسمان ايستاده‌ايم رايشان قله تخت با ارتفاع 2850 متر بالاتر از گردنه ته‌ته.

اينجا خطوط مرزي رنگ خواهند باخت.

اگر مي‌خواهيد به راهتان ادامه دهيد به شهر پاوه خواهيد رسيد.

بايد پيش از فرارسيدن شب از اين نقطه پايين آمد، چرا كه شبانگاه از بهار و نسيماي خنك خبري نيست.

تنها سرما تو را نوازش خواهد كرد.



پايتخت اورامانات
تعجب نكنيد، اورامان تخت روزگاري پايتخت منطقه محسوب مي‌شد.

اين را امتان اين ديار مي‌گايشانند.

تاريخ نيز گواه اين مدعاست كه اين روستا در روزگاران پيشين مركزيت خاصي براي كل منطقه داشته هست.

از اونجا كه روستاي اورامان تخت در وقت‌هاي قديم مركز فرمانروايي سلاطين محلي بوده هست، اين روستا را تخت يعني پايتخت و مركز سلطنت ناميده‌اند.

امروز هم همين مركزيت را به لحاظ فرهنگي و معنايشان خود حفظ كرده هست.


اينجا يكي از روستاهاي شفرمود‌انگيز ايران هست كه به صورت پلكاني ساخته شده هست.

برخي از خانه‌ها مربوط به 300 سال پيش هستند كه دست نخورده و سالم باقي مانده‌اند.


براي دوستي با امتان اين ديار تنها تبسمي كافي هست تا راز دل مسافري را باز خوانند.

اونان كه سنگ رايشان سنگ نهاده‌اند و خانه‌هاي خود را بدون هستفاده از هيچ ملاطي بنا كرده‌اند.

چشم‌هايشان چنان بي‌آز هست كه نيازي به توجيه و هستدلال ندارد.

جاده روستا در ميان كوه برنامه دارد و بخشي از روستا در پايين و بخشي بر بالاي اون برنامه گرفته‌ هست.

از معماري اينجا فرموديم، خانه‌هاي سنگي بدون هستفاده از ملاط با پنجره‌هاي آبي.

آبي به رنگ آسمان.

براستي جاي شفرمود دارد كه اهالي در يك قانون نانوشته بيش از 80 % پنجره‌هاي خود را رنگ آبي زده‌اند.

تنها رنگ ديگري كه در اينجا به كار برده شده سبز هست.

بدرستي كه جلوه واقعي رنگ‌ها نمايان هست.

آبي به رنگ آسمان و سبز همرنگ طبيعت.

بام هر خانه حياط همسايه هست.



عروسي هزار ساله
اول يك داستان هيجان‌انگيز بشنايشاند: «در وقت‌هاي بسيار دور در بخارا پادشاهي زندگي مي‌كرد كه دختري داشت به ‌نام «شاه بهار خاتون.» اين دختر كر و لال بود و حكما نتوانسته‌ بودند بيماري او را علاج كنند.

از سايشان ديگر در منطقه اورامانات كردستان مردي به ‌نام پير شاليار زندگي مي‌كرد كه صاحب كرامات و معجزه بود و شهرتش عالمگير شده بود.

چون خبر پير شاليار به بخارا مي‌رسد، شاه دخترش را همراه با برادرش و عده‌اي ديگر به منطقه اورامان كردستان مي‌فرستد.

اونها وقتي به نزديكي روستايي كه پير در اون زندگي مي‌كرد مي‌رسند، دختر پادشاه احساس مي‌كند كه گوشش شنوايي خود را به دست آورده و صداها را مي‌شنود.

از اونجا كه پادشاه فراخوان كرده بود هر كس بيماري دخترش را علاج كند مي‌تواند او را به همسري برگزيند، پير شاليار قبول مي‌كند، اما چون از مال دنيا چيزي نداشت، اهالي با كمك هم براي او جشن عروسي انجام مي‌كنند و هر كدام از طوايف، بخشي از هزينه‌ها و كارهاي اين مراسم را به‌عهده‌ مي‌گيرند.

پير شاليار قبل از مرگش وصيت مي‌كند تا آخر دنيا مراسم سالگرد عروسي‌اش را همه ساله انجام كنند.


اين مراسم تا به امروز ماندگار مانده هست.

هر ساله 40 روز مانده به بهار، اونگاه كه چله بزرگ تمام شد، در آغاز چله كوچك يعني ميان 35 و 45 زمستان كه زمين اولين و دومين نفس خود را مي‌كشد؛ امت جشن مي‌گيرند؛ همان عروسي پير شاليار.

به فرموده اهالي هر سال به تعداد شركت‌كنندگان در اين مراسم اضافه کرده مي‌شود.

«شال» يا همان كمربند مقامي بوده كه بزرگان زرتشتي به بستن اون نايل آمده‌اند.

اين شال را كه امروز در اورامان به 3 گره دور كمر مي‌بندند، با معني «فرمودار نيك»، «پندار نيك» و «كردار نيك» هست.

نواختن دف و سماع اهالي و نذر و نياز از ايشانژگي‌هاي اين مراسم كهن و زيباست.



چهل روز در چله‌خانه
به مزار پير شاليار كه آمديد بدون شك راهي چله‌خانه ايشان خواهيد شد.

فاصله اين بنا تا مزار پير شاليار حدود 200 متر هست.

اتاقي تمام‌سنگي در حدود 14 متر مشرف به دره‌اي عميق.

اين چله‌خانه داراي ورودي كوچكي هست كه بيش از يك نفر نمي‌تواند از اون عبور كند.

اتاق داراي سقفي كوتاه هست.

سقف اون يك صخره بزرگ هست كه با سنگ‌هاي ديگر به مثابه ستون‌ها، قرن‌هاست ماندگار و پابرجا مانده هست.

مي‌گايشانند پير شاليار 40 روز در اين مكان به راز و نياز با خدا پرداخته هست.

اينجا تنها يك اتاق نيست؛ يك دنياست با حكايت‌ها و سرگذشت‌هاي فراوان.

تاريخ ايران ماست.


در اطراف مزار و چله‌خانه پير شاليار گورستان دهكده هست.

جالب اون‌كه اهالي با كفش پا در اين مكان نمي‌گذارند و از دمپايي‌هاي تميز كه در ورودي گورستان برنامه داده شده، هستفاده مي‌كنند.

اين مكان بسيار دل‌انگيز هست.

اگر شما در فصل بهار به اينجا بياييد، مي‌توانيد شاهد آبشاري باشيد كه از پايين دره و كوه مقابل جاري هست.

توصيه مي‌كنيم كه به فكر پايين رفتن از دره نباشيد چون كوه داراي شيب بسيار تند با صخره‌هاي بزرگ هست.



در مسير سيروان
درست يك پيچ سپس مزار پير شاليار، رودخانه خروشاني را خواهيد يافت كه امتان اين ديار از اون افسانه‌ها و داستان‌هاي زيادي را نقل مي‌كنند.

اين رودخانه يكي از بزرگ‌ترين رودخانه‌هاي ايران محسوب مي‌شود كه در فصل بهار داراي آب فراواني هست.

يكي از اهالي نقل مي‌كند كه در گذشته افراد بسياري در اون غرق شده‌اند و حتي هنگام سيل و طغيان ايشانراني فراواني را به بار آورده هست.

اما گذشته از اين مسائل، رودخانه داراي ارزش فراواني نزد امت هست.

بسياري هنوز نام فرزندان پسر خود را سيروان مي‌گذارند.

اين رودخانه در ادبيات و فولكلور امت نقش و جايگاه خاصي دارد.

رودخانه خروشان سيروان هر بيننده‌اي را مجذوب زيبايي و بزرگي خود مي‌كند.


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
به قلعه برايشاند
درنگ نكنيد حالا كه از ترافيك و زندگي شهري فاصله گرفته‌ايد، گام‌هايتان را محكم برداريد و از كوه پياده بالا برايشاند.

درست پشت روستا، اينجا قلعه اورامان هست.

شما به تاريخ سفر كرده‌ايد.

بقاياي يك قلعه سنگي زيبا همه را مبهوت خواهد كرد.

نسل پيشين ما با ساختن اين بنا خود را از هجوم ناپاكان مصون داشته‌اند.

در جوار قلعه يك آب‌انبار مشاهده مي‌شود كه به صورت اصولي و كاربردي ساخته شده هست.

حالا واقعاً صداي طبيعت را خواهيد شنيد.

گل‌ها را خواهيد ديد؛ گل محمدي، گل رز، بنفشه، به رزه‌لنگ، ريحان، شقايق، لاله، شصت‌پر و چنور.

كمي دقت كنيد شايد، شايد علاوه بر نغمه كبك و ساير پرندگان، صداي ديگري هم شنيديد؛ بز كوهي، روباه، گرگ، خرس، پلنگ و...

وحشت نكنيد چون اونها امروزه از دست انسان گريزانند.



مسجدي از سنگ و چوب
چشمه‌هاي زياد، باغ‌هاي پردرخت، كوچ‌نشينان و صداي زنگ گله‌ها شما را از زندگي شهرنشيني دور خواهد كرد.

حالا براي لحظاتي زندگي امت روستا را تجربه كنيد.

به بالاي روستا كه داراي شيب تندي هست و فاصله زيادي تا جاده دارد، برايشاند و يكي از شاهكارهاي معماري را ببينيد.

اين نقش هستادان تجربي اين ديار هست كه اهالي فن را به تامل و تحسين واداشته هست.

مسجدي زيبا از سنگ و با شيشه‌هاي رنگي كه با هزينه خود امت روستا ساخته شده هست.

مسجد چهار مناره سنگي دارد كه در بالاي درهاي ورودي مسجد، نام الله و پيامبر اسلام(ص)‌ با چوب نوشته شده هست.


اينجا يكي از روستاهاي شفرمود‌انگيز ايران هست كه به صورت پلكاني ساخته شده هست.

برخي از خانه‌ها مربوط به 300 سال پيش هستند
در ورودي مسجد وضوخانه برنامه داشت، قبل از اون مي‌بايست كفش‌ها را درآورد و به محل وضوخانه وارد شد.

محل وضو پلكاني بود كه مي‌شد رايشان چوب‌هايي نشست و وضو گرفت.

در مركز سالن يك محوطه لوزي‌شكل بود كه حوض كوچكي در اون برنامه داشت.

مسجد 3 طبقه داشت كه طبقه سوم مخصوص تعليم و كلاس درس بود.

تمام در و پنجره مسجد از چوب گردو ساخته شده كه همگي اهدايي امت روستا هست.

سازنده اين درها كه فردي ميانسال هست، نقل مي‌كند وقتي كه تصميم بر بازسازي مسجد گرفته شد، برخي فرمودند در و پنجره اون آلومينيومي باشد، اما من پيشنهاد كردم از چوب گردو اونها را به بهترين و زيباترين وجه خواهم ساخت.

مخالفت‌ها هنوز برجا بود، اما من از امت روستا درخواست چوب گردو كردم و براي اين مسجد بزرگ در مدت وقت كوتاهي اونقدر چوب اهدا شد كه فراتر از نياز بود.



نغمه‌هاي 7 هزار ساله
اما امتان اين ديار حكايت ديگري دارند.

پيران اين حكايت را شب‌هاي سرد در پاي كرسي و روزگاران گرم بر خنكاي حياط خانه براي فرزندان خود نقل مي‌كنند.

«هوره» رازي هست كه نانوشته از سينه نسلي به نسل ديگر منتقل مي‌شود.

كلمه هوره و نامگذاري اون قدمتي 7 هزار ساله دارد و به دوران پيامبري حضرت زرتشت مي‌رسد.

در «گات‌هاي يسنا» كه بخش مهمي از اوستا، كتاب مقدس زرتشتيان هست، به صورت منظوم نگاشته شده و لذا در اون وقت، امت براي مطالعهاون و نيايش اهورامزدا آوازي را سر داده كه اون را هوره ناميده‌اند، هوره نداي حق‌طلبي را آواز كرده هست.

هوره آواز ممتدي هست كه خواننده، شعرها و ابيات بي‌شماري را در ذهن داشته و از اونها هنگام آواز به صورت پي‌درپي هستفاده مي‌كند.

حال شما دو راه داريد تا به اين نواي دل‌انگيز گوش سپاريد: اول اين‌كه از يكي از خواننده‌ها درخواست كنيد اون را براي شما بخواند و راه ساده‌تر اون كه يك آلبوم از اون خريداري كنيد.


اين هم مضمون يكي از هوره‌ها
«چنين با صداي محزون و اندوهبار گريه مكن، هنوز سهم تو گل بر شاخسار درختان باقي مانده هست.


هر كجا گلي هست پرچيني از خار به همراه دارد، ولي بلبل همواره به انتظار گل هست.


اگر خارها پرچين گل نباشند، بلبلان بسادگي به مقصود خود مي‌رسند.»

شبي با مهتاب
سنگ‌هاي سخت، رودخانه وحشي سيروان، مسير كوهستاني...

همه و همه نگاهبان فرهنگ امتاني هستند كه آرام و صبور زيستن در كنار اين طبيعت وحشي را آموخته‌اند.

اونان بكرترين نغمه‌ها را در دل خود نهان دارند كه اون را تنها براي محرم اسرار مي‌سرايند.

اورامان با اون ديرينه و پيشينه خود بر صفحه روزگار هنوز نيك مي‌درخشد.


حالا ديگر چراغ خانه‌ها خاموش شده بود و همه اهالي روستا پس از صرف شام به خواب عميقي فرو رفته بودند.

باغ‌هاي پلكاني زير نور مهتاب، كوه‌ها و...

انگار ديگر هيچ‌كس صاحب هيچ چيز نيست.

اينك تو مسافري هستي با احساسي سرشار از خوشبختي كه مي‌تواني بر مركب هر آرمان‌شهري سوار شايشان.

نگاهت را به آسمان خيره كن، يك شب مهتابي و اين همان لحظه گمشده ما در عصر آدم و آهن هست.


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
وسيله سفر
حالا كه تصميم به رفتن گرفتيد و تمايل نداريد با وسيله شخصي برايشاند، اتوبوس‌هاي مريوان هر روزه در پايانه غرب منتظر شماست.

ظاهرا چاره ديگري نداريد، چون از هواپيما و قطار خبري نيست، اما اگر موقعيت بيشتري داريد، مي‌توانيد ابتدا با هواپيما به سنندج برايشاند و سپس از اونجا عازم مريوان شايشاند.

يادتان نرود 15 كيلومتر مانده به مريوان يعني سه‌راه حزب‌الله پياده شايشاند و از اونجا با ماشين‌هاي ديگر مسير 75 كيلومتري تا اورامان تخت را طي كنيد.

قيمت بليت هواپيما به سنندج حدود 30 هزار تومان، از سنندج به مريوان با سواري 8 هزار تومان و از سه‌راه حزب‌الله تا اورامان توافقي هست! ساده‌ترين راه، اتوبوس مريوان با 10 هزار تومان هست.

سفر خوش.



آرام بخوابيد
به اورامان كه رسيديد، خيالتان آسوده كه شب بدون سرپناه نخواهيد ماند.

پيشترها مسافران در مسجد مي‌ماندند يا مهمان اهالي بودند.

اما حالا شما مي‌توانيد در يك هتل سنگي و زيبا اقامت كنيد.

اين هتل بتازگي و با هستفاده از معماري محلي ساخته شده هست.

در و پنجره هتل از چوب و بناي اون از سنگ هست.

هتل داراي رستوران با غذاهاي رسمي و محلي هست.

تا مي‌توانيد از خودتان پذيرايي كنيد.

اين هتل داراي چشم‌انداز بسيار زيبا و مشرف به دره هست.



كلانه بخوريد
با آمدن فصل بهار، تنوع غذاهاي محلي در اورامان افزايش مي‌يابد، اين هم تنها به دليل رايشانيدن گياهان بهاري هست.

يكي از اين غذاها كلانه هست كه با نوعي خاص از گياهان كوهي يا پياز با خمير نان درست و سپس با روغن محلي چرب مي‌شود.

اگر شما چربي دوست نداريد مي‌توانيد از آش دوغ محلي ميل كنيد.

علاوه بر اينها، غذاهاي ديگري همچون كوكايشان كنگر، آش گيلاخه و...

پخت مي‌شود.

فراموش نكنيد كه اين نوع غذاها داراي خواص دارايشاني فراواني هستند.

به قول اهالي اين غذاها حكيم هستند!

صنايع دستي بخريد
دست خالي بازنگرديد.

كلاش يا همان گيوه محلي، گليم، سجاده، (موج، جاجيم)، شال و پارچه‌هاي پشمي، نمدمالي، زيورآلات محلي، حصير و سبد از جمله صنايع دستي هستند كه شما مي‌توانيد با خود ببريد.

امت اورامان علاوه بر مواد خوراكي به نوعي در تهيه وسايل زندگي خودكفا محسوب مي‌شوند.

اگر دلتان خواست، علاوه بر اين صنايع مي‌توانيد عسل طبيعي و گردو نيز خريداري كنيد اون هم به قيمت عادلانه.


9:

اگر تا به حال دریاچه زریبار را كه خارج از كردستان با نام زریوار مشهور شده، ندیده‌اید، كافی هست یك بار به مریوان و ساحل این دریاچه بزرگ بروید.

چنان مجذوب خواهید شد كه دلتان بارها هوای زریوار یا زریبار را خواهد كرد.

برای دیدار از زریبار كافی هست به شهر مریوان در هستان كردستان بروید.


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
از اونجا تا زریبار كمتر از 3 كیلومتر راه هست.

فاصله دریاچه تا سنندج حدود 135 كیلومتر هست.

این دریاچه در ارتفاع 1285 متری از سطح دریا برنامه گرفته و طولش حداكثر 5 كیلومتر و عرض اون حداكثر 5/1 كیلومتر هست.


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
حجم آب زریبار 30 میلیون متر مكعب و عمق متوسط اون 3 متر هست كه در برخی نقاط تا 8 متر هم می‌رسد.

آب زریبار شیرین هست و از جوشش چشمه‌هایی تامین می‌شود كه در كف دریاچه واقع شده‌اند بنابر این هیچ رودخانه‌ای به زریبار نمی‌ریزد.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
آب دریاچه اغلب سبز مایل به قهوه‌ای كمرنگ هست.

زریبار در همه فصول زیباست، حتی زمستان.

در روزهای سرد زمستان، سطح دریاچه كاملا یخ می‌بندد به حدی كه می‌توان روی اون راه رفت و موتورسواری كرد.


چشم‌انداز زمستانی دریاچه بسیار تماشایی هست.

به همین علت در ماه‌های سرد سال نیز بازدیدكنندگان زیادی دارد.اطراف دریاچه را نیزارهای بلند پوشانده كه در برخی جاها صاف و در جاهایی نیز تپه‌‌ای هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
منطقه دریاچه زریبار تسهیلات گردشگری متعددی دارد كه از جمله امكان قایقرانی و ماهیگیری در ماه‌های گرم، امكانات اقامتی مناسب در كنار دریاچه و تپه‌های مجاور اون و بازار خرید اجناس خارجی مریوان هست.اگر در این وقت از سال به دریاچه زریبار بروید، انواع پرندگان مهاجر آبزی را خواهید دید كه زیبایی دریاچه و ساحل اون را دو چندان كرده‌اند.


10:

غار کرفتو از آثار تاریخی و شفرمود‌انگیز هستان کردستان هست که به عقیده مورخان و باستان‌شناسان تاریخ اون به دوران سوم زمین‌شناسی بازمی‌گردد.
پس از پشت سر گذاشتن جاده های پر پیچ و خم و دشت های دیواندره و پس از عبور از میان کوهپایه های پست و بلند به صخره های مرتفعی به چشم می خرود که یکی از آثار شفرمود انگیز کشور ایران را در دل خود جای داده اند.
غار کرفتو در دل صخره های مرتفع و در 67 کیلومتری شمال غرب شهر دیواندره و با فاصله تفریبی 70 کیلومتری در شرق شهر سقز واقع شده هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
موقعیت محلی غار و صخره های مرتفع پیرامون اون در میان روستاهای مسعود آباد دیواندره از جنوب، روستای میر سعید سقز از غرب، روستای علی آباد و نخود دره تکاب از شمال و روستای یوزباش کندی از شرق و جنوب شرق محاط شده هست.غار کرفتو از نوع غارهای آهکی و طبیعی هست که به احتمال بسیار زیادی در دوران سوم زمین شناسی شکل گرفته و در طول دوران مختلف با تغییراتی جزئی و کلی محل امنی برای زندگی انسانها بوده هست.
در سالیان گذشته و بر اثر سکونت اقوام گوناگون تغییرات، دگرگونی ها و دخل و تصرف هایی در غار ایجاد شده و فضاهایی به صورت های تودرتور و دالان های عبوری در اون به وجود آمده و از این جهت در میان غارهای دست کن، از شهرت خاصی برخوردار هست.
این غار از لحاظ بافت ساختمانی بی نظیر هست به گونه ای که ارتفاع دهانه ورودی غار از سر تپه به بیش از 25 متر می رسد که در گذشته راهی بس دشوار و مشکل برای ورود به درون اون بوده ولی در طول 10 سال گذشته و به وسیله چوب و آهن پلکانهایی برای ورود به اون طراحی و نصب شده اند.
در قسمت جلویی غار، چهار طبقه معماری صخره ای و دست کن ایجاد شده که در هر طبقه علاوه بر ایجاد اطاق های تودرتو با پنجره ها و نورگیرهایی به فضای بیرونی و درگاه های مربوطه، دالان ها و راهروهای عبوری به منظور ارتباط بین طبقات به چشم می خورد.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
علاوه بر این می توان در این مسیرها مکانهای مناسبی را مشاهده کرد که افراد ساکن در اون برای ایجاد چفت و بست، دربهای گوناگونی را برای افزایش امنیت اون مورد هستفاده برنامه داده اند.
متاسفانه به دلیل ریزشهایی که در اثر گذشت وقت در صخره های بیرونی در پیرامون دهانه ورودی در مجموعه معماری صخره ای ایجاد شده هست، تعداد اطاق ها و راهروهای موجود در کلیه طبقات به روشنی قابل تشخیص نیست.
بر روی دیوار برخی از اطاق های طبقات غار و راهروهای عبوری اونها نقوشی به صورت خلاصه شده از جانوران و گیاهان وجود دارد.
زیباترین بخش معماری غار، طبقه سوم اون هست که علاوه بر دقت در تراشیدن و کندن اطاق ها، فرم خاص سقف ها به شیوه کمانی و ایجاد درگاه ها و پله های آستانه اون در پنجره ها و نورگیرهای اطاق ها از نظر تزئینات به کار رفته از اهمیت خاصی برخوردار هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
بر روی سر در ورودی یکی از اطاق های طبقه سوم این غار کتبه ای یونانی وجود دارد که هر چند تا حدود زیادی صدمه دیده اما این جمله در اون نقش بسته که " این خانه هراکلس هست، هر کس در اون وارد شود در امان هست" که وجود این کتیبه سبب شده تا برخی بر این عقیده باشند که احتمالا این غار مدتی به صورت موقت مورد سکونت سلوکیان برنامه گرفته که پس از فتوحات مهرداد دوم اشکانی به سمت غرب ایران حرکت کردند.
ستون فقرات غار قریب به 750 متر طول دارد که در این مسیر پر پیچ و خم دهانه ها و دالان های گوناگونی منشعب می شود و به همین دلیل تاکنون کسی قادر به شناسایی تمامی این مسیرها و تهیه نقشه کامل از اون نبوده هست.
مسیر این دالان دارای تفاوتهای بسیار زیادی هست به گونه ای که در برخی از بخشها علاوه بر وسعت خاص دالانها، تالارهای طبیعی با سقفهای کوتاه نیز وجود دارند که باید به حالت سینه خیز و بسیار سخت از اونها عبور کرد.
این اثر باستانی هر ساله پذیرای خیل عظیمی از علاقمندان و گردشگران هست که البته باید در زمینه توسعه زیرساختهای این مهم از جمله راه ارتباطی و ایجاد سرویسهای اقامتی و پذیرایی در این محل تلاش شود.


11:

زیباترین هستان ( هستان کردستان)
در ۲ كیلومتری شهر مریوان و در میان یكی از بی نظیرترین پوشش های گیاهی ایران كه در اكثر فصل های سال سرسبزی بهار را یادآور می شود دریاچه زریوار برنامه دارد.


وجود دریاچه زریوار و نفوذ توده های مرطوب زمستانی و بهاری در مریوان، تأثیر فراوانی در مرطوب و معتدل شدن هوای این ناحیه دارد؛ رطوبت هوا و بارش های مناسب در این منطقه موجب ایجاد پوشش گیاهی زیبایی در این ناحیه شده هست.
وجود زریوار در میان این جنگل های انبوه و زیبای بلوط و گونه ها مختلف درختان جنگلی، سرزمینی باشكوه را در غرب ایران پدید آورده هست و اون را به مهم ترین جاذبه گردشگری غرب كشور تبدیل كرده هست.
همچنین وجود نیلوفرهای آبی با گل های سفید در كناره های دریاچه و علف های هفت بند و نی های بلند در قسمت جنوب شرقی دریاچه منظره ای رویایی به زریوار بخشیده هست.

نكته قابل توجه دیگر در مورد زریوار این هست كه هیچ رودخانه ای به این دریاچه وارد نمی شود و آب دریاچه از ذوب شدن برف های كوه های اطراف و تعدادی چشمه های خودجوش در كف دریاچه تأمین می شود.
در زمستان به علت برودت هوا و همچنین شیرینی آب دریاچه یك لایه یخ، سطح دریاچه را به طور شفرمود انگیزی می پوشاند، ولی نزدیك به ۶۰ نقطه در این دریاچه یخ نمی زند و اون هم محل برنامه گرفتن همین چشمه های خودجوش در دریاچه هست و این گونه هست كه می توان در زمستان به وجود این چشمه ها كه عامل تأمین كننده آب زریوار هستند پی برد.
از اونجا كه تنوع اقلیمی همراه با سایر شرایط مناسب از جاذبه های مهم در صنعت جهانگردی و گردشگری به شمار می رود، زریوار تمام شرایط برای جذب گردشگران داخلی و خارجی به این منطقه را داراست كه با معرفی بیشتر زریوار به گردشگران، در این زمینه نیز این دریاچه شاهد رونق بیشتری خواهد بود.
لازم به ذكر هست كه زریوار علاوه بر زیبایی مسحوركننده اش و شناخته شدن به نام یك منطقه تفریحی نقش بسیار مهمی نیز در كشاورزی منطقه ایفا می كند.

همچنین صید ماهی به واسطه وجود انواع ماهیان خوراكی از جمله سیاه ماهی خالدار، سیاه ماهی معمولی، كپور معمولی و مارماهی در این دریاچه رونق زیادی دارد و یكی از تفریحات پرطرفدار در این منطقه به شمار می رود.
از نكات مهم دیگر در مورد این دریاچه تنوع اقلیمی و شرایط مناسب اون برای زندگی پرندگان بومی و مهاجر در فصل های مختلف هست كه محیطی از هر نظر مناسب را برای این پرندگان به وجود آورده هست كه از جمله این پرندگان می توان به فلامینگو، پلیكان، اردك سبز و پرستوی دریایی اشاره كرد.


12:

یکی از عمارات زیبای سنندج هست که در مرکز شهر واقع شده هست .دارای سبک معماری زیبا و منحصر به فردی هست که در گچ بریها ،ارسی های قدیمی ، سنگ های تراشیده ،آجرهای تراش و طاقهایی هلالی و جناقی نهایت مهارت به کار برده شده به خصوص در قسمت تالار و ارسی که در نوع خود بسیار هنرمندانه و زیبا ساخته شده هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
مشخصات بنا
مساحت این بنا 4500 متر مربع می باشد،تاسیس بنا در دوره صفویه هست که در دوره های صفوی متاخر،قاجار و رضاخان قسمتهایی بدان اضافه شد.موسس اون آصف اعظم(میرزا علی نقی خان لشکر نویس) هست.

در چند سال اخیر به موزه امت شناسی تبدیل شده (خانه کرد) و در خیابان امام (شاهپور سابق) واقع شده هست.
بر پايه نقل قولهای مختلف احداث بنای اصلی عمارت آصف که شامل تالار تشریفات هست به دوران صفویه باز می گردد.که در دوره های بعدی بویژه در دوران قاجاریه و پهلوی بتدریج بخشهایی به اون اضافه کرده شده هست.سر در ورودی بنا با نمای آجری که به شکل نیم هشتی هست بر پايه سبک باروک ایرانی ساخته شده هست تالار تشریفات اون ایوان ستوندار با اروسی پر کار اون بخشهایی بسیار زیبای بنا محسوب می شود.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
عمارت دارای یک رشته قنات هست که اکنون آب آبنمای مقابل تالار از اون تامین می شود.بنا شامل تزئینات معماری همانند گچبری ،آئینه کاری و کار چوب هست .در ضلع جنوب غربی عمارت حمام مخصوص با سبک و اسلوب معماری حمامهای ایرانی ساخته شده هست که دارای نقشهای آهکبری می باشد.مرمت این بنا از سال 1377 با عملیات حفاظتی شروع شدو در سال 1381 همچنان ادامه داشت.قسمتهایی که آسیب دیده بود مرمت گردید و همچنین تزئینات اون نیز مرمت و بازسازی شد.اهکبری های حمام خصوصی اون نیز که از بین رفته بود دوباره احیاء شده هست.همچنین سیستم آبرسانی این عمارت که از آب جاری و قنات می باشد رها سازی و احیاء شده هست.
در قسمت جنوبی و در ابتدای ورود به عمارت و مسیر دالان منتهی به حیاط مرکزی دری به سمت راست باز می شود که در گذشته حیاط مستخدمین بوده و با توجه به اینکه بخشهای مختلف این قسمت به کلی تخریب شده و هیچ آثار و شواهدی از گذشته به جای نمانده بود، با مسقف نمودن بخش عمده ای از این فضا به وسیله گنبدهای آجری و احیاء نمودن حوض اصلی و ساخت رواق در اطراف اون، بخشی از این قسمت به نگارخانه و بخش دیگر اون تبدیل به چای خانه سنتی شده هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
با توجه به اتمام عملیات مرمتی در این بنا و با توجه به نفاست و ارزش تاریخی بنا تاسیس موزه امت شناسی غرب کشور(خانه کرد) در این بنا مورد توجه برنامه گرفته هست و این موزه هموقت با روز جهانی موزه و بزرگداشت میراث فرهنگی افتتاح شد.در این موزه مجموعه ای از شیوه های کار و زندگی مناطق کردنشین به معرض نمایش گذاشته شده هست.


13:

زیباترین هستان ( هستان کردستان)
جشن ها و اعیاد


جشن ها و آیین هایی که در میان کردان مرسوم هست، در برگیرنده جشن های مذهبی، قومی و باستانی هست که ریشه در باورهای کهن امت دارد و اغلب تاریخی و پاره ای اسطوره ای هست.
جشن نوروز


یکی از مراسم سنتی و باستانی کردستان، جشن نوروز است.

در این مراسم جشن ها و نمایش ها جایگاه ویژه ای دارد.

میر نوروزی و مراسم کوسه گردی
زیباترین هستان ( هستان کردستان)


میر نوروزی و مراسم کوسه گردی از جمله بازی ها و نمایش هایی بود که تا دو دهه پیش به عنوان مقدمه نوروز در هستان کردستان انجام می شد.

مراسم کوسه گردی توسط دو نفر به اجرا در می آمد.

یکی را کوسه و دیگری را زن کوسه می نامیدند.

کوسه پوشش مضحک و گشاد و کوتاهی می پوشید و ریش و سبیل انبوهی از پشم گوسفند می گذاشت و با گذاشتن کلاه بلند و شاخ بر سر و آویزان کردن زنگوله ای به دور گردن خود، به همراه زن کوسه که او نیز لباسی زنانه می پوشید و به نحو مضحکی آرایش می کرد، در کوچه ها و معابر به راه می افتاد و موجب خنده و شادی اهالی می شد.

مراسم میر میرین یا امیربهاری


یکی دیگر از مراسمی که از دیرباز در میان کردها رواج داشت و هر سال به مناسبت فرا رسیدن نوروز با تشریفات و شکوه خاصی انجام می شد، "میر میرین" یا "امیر بهاری" هست.

در گذشته این مراسم سنتی از جایگاه ویژه ای برخوردار بود.

در این مراسم ضمن تفریح و سرگرمی، انتقاد از برخی حکام زورگوی محلی رایج بود و تمثیل های فکاهی از فرمانروای مستبد به صورت کمدی و نشاط انگیز به کار می رفت.

جشن های مذهبی


جشن های مذهبی عبارت اند از: عید فطر و عید قربان که با نماز مخصوص اون روز و پوشیدن پوشش نو و دید و بازدید همراه هست و نیز جشن مولودی یا عید تولد پیامبر (ص) که از شکوه ویژه ای برخوردار هست.

این جشن در ماه تولد پیامبر(ص) که سراسر سرور و شادی هست انجام می شود.

مراسم توأم با پخت غذاهای نذری و آش مخصوص و تقسیم اون در میان امت هست و همراه با اون مراسم ذکر دراویش و نواختن دف و مطالعهاذکار مخصوص شامل مولودی خوانی، حمد و ستایش حضرت محمد(ص) و نیایش به درگاه خداوند نیز اجرا می شود.

البته مولودی خوانی در ماه های دیگر سال، به جز ماه های محرم و صفر، نیز انجام می شود.

زیباترین هستان ( هستان کردستان)
مراسم پیرشالیار


مراسم و جشن های سنتی دیگری نیز در میان کردان دیده می شود که ریشه در باورهای اساطیری و ادیان باستانی ایشان دارد.

برگزاری جشن عروسی پیرشالیار از اون جمله هست.

جشن عروسی پیر شالیار (شهریار) مراسمی بسیار کمی هست.

اگرچه این مراسم در طول وقت با تغییرات بسیار مواجه بوده، ولی ریشه های کهن اساطیری خود را به خوبی حفظ کرده هست.

در منابع مکتوب تاریخی آمده هست: پیر روحانی ازمغان زرتشت به نام پیر شالیار نزد امت اورامان بسیار محترم هست و کتابش را به بیگانگان نشان نمی دهند و کلماتش به جای ضرب المثل به کار می رود.

جشن بزرگ امت اورامان در بهمن ماه که سال روز ازدواج اوست انجام می شود.

این مراسم هر سال در بهمن ماه، در آغاز چله کوچک، در سه مرحله و طی سه هفته انجام می شود.

در اولین هفته بهمن ماه، گردوهایی که از باغ پیرشالیار چیده شده، برای اهالی ارسال می شود و به این ترتیب اهالی از شروع مراسم با خبر می شوند.

در دومین مرحله مراسم، که شب چهارشنبه بعد آغاز می شود، بچه های روستا پیش از طلوع آفتاب به پشت بام می روند و با مطالعهاشعار و گرفتن هدایایی از اهالی، خبر از برآمدن خورشید و آغاز مراسم قربانی می دهند.

با طلوع اولین اشعه آفتاب، نوبت ذبح گوسفندان و گاوهای قربانی که نذر امت هست فرا می رسد.

پس از تقسیم گوشت های قربانی در بین اهالی، شب هنگام همه مردان در خانه پیر جمع شده، گروه گروه در جایگاه مخصوص طایفه خود می نشینند و برای تبرک رشته تسبیح چوبین دانه درشت و تخت گیوه به جای مانده از پیر را می بوسند.

سپس مراسم نواختن دف و فرمودن ذکر آغاز می شود.

در سومین جمعه بهمن ماه، مردان نان هایی را که به شکل قرص های طلایی رنگ از آرد گندم و مغز بادام کوبیده تهیه شده و با گیاهان خشک چون ریحان و سیاه دانه تزیین شده هست، بر سر مزار پیر شالیار می برند و پس از جمع شدن بر سر مزار پیر، نان ها را روی هم می ریزند و اونها را خرد کرده، با ماست بین حاضران تقسیم می نمايند.

هر سال در دومین هفته اردیبهشت، اهالی اورامان و روستاهای مجاور به رسم تبرک و برای شفای بیماران قطعه ای از تخت سنگ کنار مزار پیر شالیار را می نمايند و با خود می برند و بر این باورند که کرامت پیر شالیار باعث تبرک این سنگ شده و هر سال دوباره سبز خواهد شد.

به نظر می رسد این مراسم که هم وقت با جشن سده بر پا می شود یادگار روزگار پرستش مهر در این سامان هست.

مراسمی که در اون ایزد مهر برکت بخشنده را در چهلمین روز زایشش، در اون هنگام که زمین آغاز به دم زدن می کند و گوسفندان بار بر زمین می نهند، می ستاید و با ریختن خون قربانی یاد ایزد حامی دهقانان و تولید نمايندگان را که با کشتن گاو باعث برکت کشت و دام و روییدن رستنی و گیاهان سودمند و خرمی و شادی ما در زمین می گردد، گرامی می دارد و پیروان او در مهرابه های باستانی بقایای متبرک را که در شمعدان سنگی هست بر سکوهای چوبی پاس می دارند و جانشین او پیری هست با کراماتی شبیه او.

نذری ها


یکی دیگر از رسم های رایج در منطقه، توزیع نذوراتی هست که زنان برای برآورده شدن حاجات خود یا اعضای خانواده تهیه می نمايند.

این نذورات شامل نقل و شیرینی هست که در مراسم مولودی خوانی تقسیم می شود.

گاهی زنان پارچه های سبز رنگ نذر می نمايند و اونها را به زیارتگاه های اطراف شهر یا روستا می برند و به درختان زیارتگاه ها می بندند تا حاجت اونها برآورده شود.

14:

هنرهای سنتی از دیرباز در میان کردها رواج داشته و با توجه به شرایط خاص جغرافیایی از تنوع برخوردار بوده هست.

تولید این آثار هم مصرف محلی دارد و هم از نظر اقتصادی در بهبود زندگی امت منطقه موثر هست.
مهم ترین هنرهای سنتی کردستان عبارت اند از: دست بافت ها، قالی، گلیم، سجاده بافی (موج، جاجیم)، شال بافی و تهیه پارچه های پشمی، گیوه دوزی، نازک کاری، منبت کاری، معرق، سفال گری، نمدمالی، زیورآلات محلی، سوزن دوزی، قرقره بافی، قلاب بافی، گل دوزی، پولک و منجون دوزی، حصیر و سبد، بافت سیاه چادر، فلز کاری، ساخت آلات موسیقی و ...
وجود آب و هوای سرد در شش ماه از سال در بیشتر مناطق این هستان، موجب رویکرد بیشتر امت به این تولیدات شده و بافته های زیبا و متنوع را به وجود می آورد.
قالی و گلیم


قالی کردی از نظر کیفیت بافت به سه گروه تقسیم می شود:


فرش های سنندج: این قالیچه ها که از جذابیت و گیرایی خاص برخور دارند، بافتی ظریف دارند و اصالت و سادگی در طرح و رنگ اونها مشهود هست.

قالیچه سنندج از لحاظ سبک کاملاً متفاوت هست و با محصولات دیگر نقاط ایران هیچ شباهتی ندارد.

قدمت، کیفیت و ظرافت قالی سنندج به حدود سه قرن پیش یعنی وقت تبدیل شدن سنندج به مرکز هستان کردستان باز می گردد.
فرش بیجار: ویژگی شاخص فرش بیجار، ساختار متراکم این قالی هاست.

بافت اونها به گونه ایست که نمی توان اون ها را تا کرد.

در مراحل اولیه تجارت فرش، این گونه فرش ها را "لول" می نامیدند.

این کلمه بیانگر هستحکام بیش از حد فرش های بیجار هست.

برای تولید این فرش که مانند تخته محکم هست، یک پود بسیار ضخیم را علاوه بر یکی دو پود نازک، وارد بافت فرش می نمايند.

این عمل به صورت متناوب در تار و پود فرش تکرار می شود.

با کوبیده شدن گره های فرش توسط شانه آهنی، بافت فرش بسیار محکم تر می شود.
نقش فرش های این منطقه بیشتر شامل طرح های منظم هست و به نسبت نوع روستایی اون، دارای خطوط ملایم تر و نقش مایه های طبیعی تری هست.

در این طرح ها، نقوش کلاسیک ایرانی بزرگ شده و در کنار نقش هایی که تحت تاثیر مدل های روستایی و قبیله ای هست، دیده می شوند.
فرش های ایلیاتی و روستایی: قالی های بافت روستا به دلیل هستفاده از پودهای ضخیم و پشمی، دارای بافت سنگین و پرزهای بلند و گوشتی هستند.

از این رو، اونها را در اصطلاح محلی "خرسک" می نامند.

طرح این قالی ها بیشتر هندسی هست.

طراحی این فرش ها به صورت "ذهنی بافت" اجرا می شود؛ به این معنی که هر بافنده در بافت نقشه ای خاص مهارت می یابد و طرحی کلی اون را در ذهن خود حفظ می کند و هر بار بر طبق سلیقه خود اون را می بافد.
رنگ زمینه بیشتر این قالی ها تیره هست و طرح ها با تضاد رنگی مشخص بر اون برنامه می گیرد.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
قالی و گلیم کردستان از نظر ویژگی های نقوش به دو گروه تقسیم می شود:


نقوش اشکالی: شامل طرح ها و نقش و نگاره های سنتی، عشایری و روستایی هست که کمتر دستخوش تغییر و تحول شده و با تفاوت هایی اندک، از سال ها پیش به یک شیوه بافته شده هست.

خصوصیت بارز این طرح ها و نقش مایه ها، اشکال ساده شده هندسی و نیمه هندسی هست.
نقوش منظم: دارای طرح ها و نقش های منظم، پیوسته، منسجم و متقارن هست.

بیشتر این نقوش منشاء عشایری و روستایی ندارد و طراحی اونها ملهم از فرش های شهری باف و سایر هنرهای تمدن شهرنشینی مانند پارچه، ترمه، قلم کار و کاشی هست.

با این تفاوت که به شیوه نقوش عشایری ساده و مجرد شده هست.

خصوصیت اصلی این فرش ها نظم، یکپارچگی طرح، قرینه سازی و توازن هست.
طرح هایی که در گلیم و قالی کردستان به کار می روند عبارت اند از: گل چینی، گل میرزا علی، گل و بلبل، عروس و داماد، ماهی درهم، جقه توپی (هشت بته)، گل میناخانی، جقه چارکی، گل و گلدان، نقش چهارباغ، شوره یی (بید مجنون)، نقش موسایی، گل وکیلی، دسته گول، گل هه مرو، گل ژرسه، موش و گربه، بته و شاخ گوزن یا بته یحیی چلپی، بته گره ای و تنگی- نقشه بازوبند، دار و گل، نقش مستوفی، گاماسی، نقشه سماوری، کله گاوی، طرح تخت جمشید (که یل ولان)، جقه بادامی، جوزان، توت فرنگ و گل چایی.
موج بافی


موج یا رختخواب پیچ بیشتر در مناطق روستایی و کمابیش در مناطق شهری مورد هستفاده هست.

از موج در ماه های سرد سال به عنوان روانداز هستفاده می شود.

این پارچه برای پوشش تزیینی کرسی نیز به کار می رود و گاه اون را به عنوان پرده به درگاه می آویزند و به این وسیله از ورود سرما به داخل جلوگیری می نمايند.
ماده اصلی موج پشم هست.

طول یک موج معمولاً 25/2 متر هست و عرض اون را چهار تخته باریک تشکیل می دهد.

این چهار تخته به عرض 5/9 متر، یک جا به دستگاه موج بافی بسته می شود.

نقوش تزیینی موج دار عبارت اند از: کشکولی، پرطاووسی، چهار خانه، سیاه و سفید، تخت قرمز، شمشیری، دولتی، حوض، دعا، محراو، چخماق، گل، کله کبکی، شانه، گنجشک، انگور (گل گله)، پروانه، بزکوهی، پرنده قیچی، درخت و ماهی، ترنج دار، گنبدی، برگ بیدی، چشم بلبلی (چشم خروسی)، بازو بند، دو کلکانه و خربزه ای (سیخی بافت).
صنعت موج بافی در اورامانات سابقه قابل توجهی دارد و موج بافان اغلب یا خود اورامی هستند یا هستادکاران او را می داشته اند.

به همین دلیل یکی از نقش های معروف موج، نقش اوارمی هست.

جانماز یا سجاده


جانماز یا سجاده تولید دیگر کارگاه موج بافی هست.

این بافته چنان که از نام اون بر می آید، زیراندازی برای ادای نماز هست که همیشه پاک و منزه نگه داشته می شود و پس از انجام نماز جمع می شود.
قطع جانماز کوچک و حدود 150×100 سانتی متر هست و از دو تخته تشکیل می شود.

رنگ آمیزی و نقش پردازی جانماز متاثر از جنبه معنوی کاربرد اون هست و برخلاف موج که دارای رنگ های شاد و متنوع هست، ترکیب رنگی اون از دو رنگ سیاه و سفید یا قهوه ای و سفید تشکیل می شود.

در طرح های جانماز- حتی در نمونه های قدیمی اون- به ندرت نگاره های حیوانی دیده می شود.
نمد بافی


نمد بافی در کردستان با سابقه طولانی کردها در امر دامداری ارتباط تنگاتنگ دارد.

مزایای نمد به عنوان عایقی در برابر رطوبت، گرما و سرما و نیز هستحکام قابل توجه این فرآورده، اون را به وسیله مناسبی برای زندگی در کوهستان و مناطق سردی چون کردستان بدل ساخته هست.از سوی دیگر لوازم کار برای ساخت نمد، ساده، محدود، ارزان و مواد اولیه اون همواره در دسترس بوده هست.

دو کاربرد عمد نمد در این نواحی، یکی به عنوان تن پوش مردان (کوله بال و که په نک) و دیگری به عنوان زیرانداز هست.

گاه از نمد به عنوان زیره زین اسب و خورجین هستفاده شده هست.
آجر تراشی


شهر سنندج در طول تاریخ به دلیل تولید آجرهای تزیینی و نقش دار مورد توجه بوده هست.

قدیمی ترین نمونه های هنر آجرکاری و نماسازی داخل و خارج بنا در این هستان، مربوط به دوران صفویه هست.

هر چند در مقبره "امامزاده عقیل" در "یاسوکند" بیجار، جفت کاری آجرنمای بنا و یا در طاق و قوس و فیلپوش (سکج)، فرم های مربوط به سلجوقیان به کار رفته هست.


قواره بری (اروسی سازی، سرکله سازی )


از دیگر تزیینات کاربردی در بناهای قدیمی سنندج، پنجره های چوبی با شیشه های رنگی هست.

جریان رنگ و نور در لابه لای گره ها و چفت و بست پیچان نوارهای چوبی، فضایی رویایی و خیال انگیز در اتاق های این ساختمان ها به وجود می آورد.

نقوش گیاهی و گل و بته های اسلیمی در کنار نقوش هندسی، بنا به سلیقه هنرمندان در این در و پنجره ها جای می گیرد.

گاه در لابه لای این نقوش هندسی، سطوح ریزی از آیینه نیز به کار می رود این هنر در ساخت پنجره های بزرگ تر مشرف به حیاط، در شاه نشین های موسوم به " اروسی" به اوج خود رسیده هست.
قدمت اروسی سازی در سنندج تقریباً به سیصد و پنجاه سال پیش می رسد و نمونه های موجود بر مهارت کم نظیر هستادکاران سنندجی در این هنر، مهر تایید می گذارد.
نازک کاری


شهر سنندج، مرکز تولید صنایع چوبی مانند نازک کاری، معرق و منبت کاری هست و امتان اون از حدود صد سال پیش به ایجاد آثار هنری در این زمینه اشتغال دارند.
در حال حاضر انواع تولیدات نازک کاری و کارگاه های صنایع چوبی و سنتی به دو گروه عمد تقسیم می شوند:


تولیدات صرفاً تزیینی: شامل انواع تابلوهای چوبی معرق و منبت با مضامین تاریخی، اجتماعی و اساطیری...

که جهت نصب بر دیوار و تزیین و دکوراسیون ساخته می شوند.
تولیدات کاربردی: که شامل جعبه های جواهرات و لوازم آرایش، چوب سیگار، قلمدان، رحل قراون و وسایل سرگرم نماينده مانند صفحه شطرنج و تخته نرد و ...

هست.
عمده ترین نوع چوب که در کارگاه های نازک کاری سنندج به کار می رود، چوب گره یا ریشه درخت گردو، تنه گردو، ریشه گردو یا گره سنجد و چوب درخت گلابی جهت رنگ های روشن و قسمت های مختلف کار هست.

این چوب ها به دلیل ویژگی خاص نقوش و تنوع رنگ اون ها برای این کار مناسب هستند.

چوب کیکم با نقوش زیبا نیز برای کارهای ظریف به کار می رود.
گیوه کشی
زیباترین هستان ( هستان کردستان)


گیوه یا "کلاش" پای افزاری راحت، مقاوم و ارزان هست که در جوامع کوچ نشین، روستایی و شهرنشین مورد هستفاده برنامه می گیرد سادگی لوازم کار و در دسترس بودن مواد اولیه برای تولید اون و همچنین وجود نیروی کار در دسترس، موجب رواج پیشه گیوه کشی در کردستان به ویژه در ناحیه اورامانات شده هست.
زیباترین هستان ( هستان کردستان)
مراکز عمده تولید گیوه در کردستان، آبادی اورامانات و هجیج هست و در قصبه نودشه، گیوه کشی از مشاغل عمده امتان محسوب می شود.

در تولید گیوه یا گلاش سه نوع کار انجام می شود: کار خانگی که شامل بافت رویه گیوه هست و به وسیله زنان و مردان در اوقات فراغت انجام می شود، کارگاهی که مربوط به ساختن کف و تخت گیوه و دوخت رویه به اونست و مرحله اتصال رویه و تخت گیوه که اون را "پرگامارونی" می نامند .


15:



زیباترین هستان ( هستان کردستان)
قوم ماد در مناطق مختلف ايران، به ايشانژه در منطقه غرب پراکنده بود.

گستردگي قلمرو سکونت اين قوم و تنوع اقليم اون سبب شد که مؤرخين براي تنظيم اقتصاد، معيشت و تطبيق فعاليت هاي خود با اون، چند نوع تقايشانم را پديد آورند.

در نواحي مرتفع شمالي تقايشانم شباني بر مبناي محاسبات خورشيدي و در نواحي پست تر جنوبي تقايشانم زراعتي بر مبناي گردش ماه و طلوع ستاره سهيل به وجود آمد.

عشاير کوچ رو، ييلاق و قشلاق خود را برپايه فصل خورشيدي تنظيم مي کردند.
نزد عشاير کوچ رو جنوب، بهار کردي از 15 بهمن ماه و زمستان کردي از 15 آبان ماه آغاز مي شود.

آثار اين نوع تقسيم بندي و تقايشانم برگرفته از سرشت طبيعت را هنوز مي توان با وجود گذشت قرون متمادي، در رفتارهاي زباني اقوام ساکن زاگرس و پيرامون اون مشاهده کرد.


فصول مختلف سال در کردستان شامل به هار (بهار)، هاايشانن (تابستان)، پاييز (پاييز) و جستاين يا زستان (زمستان) هست.

برخي از طوايف کرد مانند شکري ها، شروع سال را اول پاييز مي دانند و از اول پاييز تا پاييز سال بعد را يک سال ورز مي گايشانند که يک سال کشاورزي هست.
ماه هاي کردي در طوايف مختلف، نام هاي گوناگون دارد که در هر حال توصيفي از فصول مختلف سال و با الهام از زندگي گياهان، جانوران و آداب کشاورزي و گله داري هست.


فروردين ماه را "جژنانه" مي گايشانند و ماه جشن هست.

از اين ماه در برخي از نقاط کردنشين با عنوان "خاکه ليوه" نيز ياد مي شود.


ارديبهشت ماه را "گولان"(ماه وسط بهار) يا "بانه مز" مي گايشانند که به معناي رفتن گوسفندان به ييلاق هست.

اين ماه را "شيست باران" که همان شست باران هست، نيز مي نامند.

"باره بران" به معناي پرش قوچ و "تارا" نيز از ديگر نام هاي اين ماه هست.

برخي معتقدند در اين ماه انسان دچار تنبلي مي شود و به خواب تمايل بيشتري پيدا مي نمايد و اگر بخوابد تا آخر سال تنبل و بيکار خواهد بود.

اين ماه را در برخي از روستاها، "بخته باران" نيز مي گايشانند و معتقدند که بارش باران در اين ماه قطعي نيست.
خرداد را "زردان" يا "ئاخر مانگ باهار" (ماه آخربهار) مي نامند.

زردان به معني زردي ها و نشانه زرد شدن گياه، به ايشانژه جو هست.

از همين رو اين ماه جوزردان نيز ناميده مي شود.

در بعضي روستاها به اين ماه "تالف درايشانن" به معني ماه جمع کردن علف، نيز مي گايشانند.


تير ماه را "پوشير" يا "ئه ول مانگ هاايشانن" (ماه اول تابستان) مي گايشانند.

در اين ماه، کار جدا کردن کاه از دانه گندم انجام مي شود.

اهالي معتقدند در اين ماه گاو و گوسفندان زيادي دچار مرگ و مير مي شوند و از اين رو نام ديگر اين ماه در بين امت "مندار مانگ" يا "مردار مانگ" هست.
مرداد ماه را "گه لاايشانژ" يا "ناوراسي مانگ هاايشانن" (ماه وسط تابستان) نيز مي گايشانند.

"گه لاايشانژ" به معني توده محصول و نيز نام ستاره اي هست که يک بار در اين ماه و بار ديگر 45 روز پس از شروع زمستان در آسمان پديدار مي شود.
شهريور ماه را "نوخشان" يا "ئاخر مانگ هاايشانن" (ماه آخر تابستان) مي گايشانند نوخشان به معني بهره مند شدن هست و مقصود بهره وري از زراعت و دام هست.

برخي به اون نوخشان به معني بهره وري نو لقب داده اند.

نام ديگر اين ماه "خرامان" به معني خرمن ها هست که بساط خرمن کايشاني در اون فراهم مي شود.
مهر ماه را "بران" مي گايشانند.

بر به دو معني بهره و قوچ هست.

نام ديگر اين ماه "رزه بر" به معني برو ميوه، با توجه به مراسم انگور چيني هست.
آبان را "خه رزان" که همان خزان هست مي نامند.

نام هاي ديگر اين ماه "خزلور" به معني برگ زرد و "باور" به معني ماهي که در اون برگ ريزان مي شود، هست.

شکارچيان اين ماه را "کايشانيوار" مي نامند که به معناي وقتي هست که کبک به نواحي گرمسير کوچ مي نمايد.
آذر ماه "ساران" ناميده مي شود.

ساران به معناي سردي هاست.

به اين ماه "سه رماوز" به معني وزيدن و آغاز سرما نيز مي گايشانند.
دي ماه را "بفران" يا "ثاول مانگ زستان" نيز مي گايشانند.

نام ديگر اين ماه "بفرانبار" يا "بفرامبار"به معني انبار برف هست.

"بفراوان" به معني برف زياد و "هول" به معني اول زمستان هست.
اسفند ماه را برخي "ره شه مه" و"ئاخر مانگ زستان" نيز مي گايشانند و معتقدند که در اين ماه سياهي از دل برف سر برمي آورد.

اين ماه را در برخي از مناطق کردستان نوروز ماه انجام مي شود.
در نقاط کردنشين دامداران تاريخ و سن خود را بر مبناي قشلاق و ييلاق تعيين مي نمايند.

و واحد شمارش وقت براي اونها ييلاق و قشلاق هست.

بيشتر محاسبات و روز شمار کردها، خورشيدي هست و حساب قمري جز براي محاسبه ماه رمضان، عيدهاي فطر، قربان و ميلاد مسعود حضرت رسول(ص) چندان کاربردي ندارد.

بخشي از حساب روز شمار اونها بر مبناي رومي هست.


16:

کردستان را بايد مهد موسيقي ايراني قلمداد کرد، زيرا موسيقي کردي با موسيقي هاي باستاني ايران نسبتي تمام و کمال دارد.

در ميان انواع بي نظير موسيقي کردي، "هوره" و "شمشال" از همه قديمي ترند.

قدمت برخي از انواع موسيقي، به بيش از هزار سال و حتي به پيش از ظهور اسلام در ايران مي رسد.


موسيقي کردي را از لحاظ قدمت شايد بتوان به دو گروه تقسيم کرد:


موسيقي باستاني که با عناايشانني چون هوره، موره، لوره و سياچمانه (سياه چشمان)، چوپي و نغمه هاي سماعي- سنتي شناخته مي شود و عموماً بدون کلمات اضافي بر اشعار ده هجايي هستوار هست.

نوع آييني اين موسيقي، مرثيه گون و وصف حال اون را حقيقي و نوع غنايي اون را مجاز مي دانند.


گروه دوم در برگيرنده نغماتي چون صمد لچکي، مقام الله ايشانسي، مقام کوچه باغي، صمد مسگري و ترانه هاي ملوديک هست که بر اشعار مجازي و گاه عروضي هستوارند.


بيت خواني:

در کردستان نوع ديگري از موسيقي وجود دارد که به اون "بيت خواني" مي گايشانند که احتمالاً مترادف "گاتاخواني" يا "گاساخواني" هست.

بيت خواني مبتني بر نغمه اي کاملاً ساده و بدون رعايت وزن و قافيه و نظم هست که در بيان جنگ سرداران و بزرگان ديني و آييني و ملي اجرا مي شود.


اصولاً موسيقي در کردستان در چند بخش اجرا مي شود:


موسيقي مقامي:


مقام هاي کردي عبارت اند از: الاايشانسي، هيران و قطار.

در اين مقام ها نوازندگان شماري از گوشه هاي موسيقي ملي ايران را که در دستگاه ها و مقام هاي موسيقي ملي تجلي يافته، به سبک ايشانژه اي مي نوازند.


بخشي از گوشه هاي موسيقي مقامي کهن ايران در اين سرزمين حفظ شده هست.

مقام هاي موسيقي کردي از نظر پيوستگي فرهنگي کردها با ساير اقوام ايراني و نيز دارا بودن جلوه هاي کهن موسيقي ايراني، از ارزش بسيار برخوردار هست.


موسيقي آوازي:

اين موسيقي در دو سبک و شيوه به نام هاي هوره و سياچمانه اجرا مي شود.

به نظر مي رسد که واژه هوره از "اهورا" يا "اهوره" گرفته شده باشد.

"هوره" آوازهاي کهن هست که در بعضي از انواع اون، روايت هاي مربوط به اديان باستان ايراني و تقدس " آگر" (آتش) يافت مي شود.

اشعار اون مجازي هست و از اين لحاظ شباهت با اوستا دارد.


در گذشته اوستا را با لحني آهنگين مي خواندند.

به اين ترتيب شايد بتوان فرمود هوره خواني" همان "اهوراخواني" بوده که در وصف "سرور دانايان" خوانده مي شد.


موسيقي مذهبي: موسيقي مذهبي به دو صورت اجرا مي شود:


موسيقي عزا:

که چمري نيز ناميده مي شود، مراسمي هست که در سوگ بزرگي، پهلواني و يا رييسي اجرا مي شود.

شيوه اجراي مراسم و عظمت اون يادآور سوگ سياوش هست.


نواي ماه رمضان:

(سحري و بيدار باش) نواي ايشانژه ماه رمضان که در وقت سحر و مغرب براي آگاهي امت اجرا مي شود، داراي دو نوا و ريتم هست.


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
موسيقي حماسي:

اين موسيقي به نام "هه ل په رکي" يا "هه ل په رين" شهرت دارد و به معني حمله کردن هست.

اين رقص قدمتي بسيار کهن دارد و از روزگار پرستش خدايان در دوران مهرپرستي که در مهرابه ها اجرا مي شد، به يادگار مانده هست.


مراسم "هه ل په رکي" عبارت از هفت ريتم اصلي هست که به ترتيب با ساز و همراهي اجرا نمايندگان انجام مي شود.

ريتم اون از کند و آرام و گريان شروع مي شود و به ريتم هيجاني (سجار) پايان مي يابد.

در ميان اون ريتم هاي ديگري مانند سي پا، فتاحي و پشت پا، زنگي و خانوميري، فتاح پاشايي، گه ريان، شه لان، چه پي، سقزي، کرماشاني و مريواني نيز با دوزله و ضرب اجرا مي شود.


ريتم هاي "هه ل په رکي" شامل ريتم هاي گريان، چپ و راست.

لبلان، خان اميري، سجار، شلان و آروغان هست.

از اين ميان ريتم چپ و راست (فتاحي و پشت پا) در همه مناطق عشاير ايران اجرا مي شود.


ريتم گريان در منطقه سنندج و اطراف اون تا مرزهاي سقز در شمال و همدان و کرمانشاه در جنوب اجرا مي شود.

در مريوان ريتم سه پا معروف به راستا و "هه ل گردن" اجرا مي شود.


مراسم ذکر در تکيه هاي دراايشانش قادري با نواختن دف و ني در جم خانه هاي اهل حق در کرمانشاهان و اورامانات با نواختن دف و تنبور اجرا مي شود.


رقص سونه يا رقص مرغابي با آهنگ لبلان اجرا مي شود.


موسيقي سوارکاران:

مراسم اسب دواني در سراسر روستاها و دشت هاي هستان کردستان با آيين و مراسم خاص، در جشن ها و آيين هاي ملي امت انجام مي شود.


اين مراسم با نواي سواران که از ريتم تندي برخوردار هست.

همراه مي شود.

در مراسم عروسي- چون در روستاها عروس را با اسب به خانه داماد مي برند- نواي سواران با ريتمي آرام و ملايم اجرا مي شود.


زیباترین هستان ( هستان کردستان)
سازهاي محلي


شمشال: از قديمي ترين و رايج ترين سازهاي کردستان، شمشال هست که در واقع همان ني چوپان هست و از لوله فلزي ساخته شده و در مراسم عروسي و شادي همراه با آواز به صورت تک نوازي به کار مي رود.

اين ساز در عزا نيز کاربرد دارد.


دف: يکي از سازهاي سنتي خانقاه هست که در مراسم ذکر نواخته مي شود و گاهي با "طاس" همراه هست.


طاس: سازي کوبه اي هست که کاسه اون از جنس مس هست و رايشان اون پوست مي کشند و با چوب، تسمه چرمي يا لاستيکي بر اون مي کوبند.

هستفاده از طاس در مرحله ذکر و قيام صورت مي گيرد.


از ديگر سازهاي محلي مي توان از سورنا، دوزله و نرم ناي نام برد که با اونها همه نوع آهنگي نواخته مي شود.

اين سازها به ايشانژه در آهنگ هاي رقص که با دهل، دايره يا تمبک همراهي مي شود، کاربرد دارد.

توسط اين ساز نغماتي با عناايشانن حيران، گريان، فتاح پاشايي، لبلان، زنگي، زنگي، سه جار و شلان اجرا مي شود.


17:

درود خوب بود.

منصوری

18:

جالب بود.

تشکر


56 out of 100 based on 41 user ratings 166 reviews

@